เมื่อวันที่ ๑๙ กันยายน ๒๕๖๒ ดร.สุภัทร จำปาทอง เลขาธิการสภาการศึกษา เป็นประธานเปิดการประชุมทางวิชาการ (OEC Forum) เรื่อง “สอน Coding อย่างไร ให้ประสบผลสำเร็จในสถานศึกษา”ณ ห้องประชุมกำแหง พลางกูร อาคาร ๕๖ ปี สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา (สกศ.) การประชุมมีการอภิปรายประเด็น “สอน Coding อย่างไร ให้ประสบผลสำเร็จในสถานศึกษา” โดยมี ๑) ดร.วัฒนาพร  ระงับทุกข์ รองเลขาธิการสภาการศึกษา ๒) นางรภัสสรณ์  ช้างจั่น ผู้อำนวยการโรงเรียนวัดเขาวง พระพรหมสิทธิอุปถัมภ์ จ.สระบุรี และ ๓) นายณัฐพล  บัวอุไร ครู โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัยรังสิต จ.ปทุมธานี เป็นวิทยากร 

     ดร.สุภัทร จำปาทอง เลขาธิการสภาการศึกษา กล่าวว่า สกศ. เป็นหน่วยงานด้านวิชาการที่มีบทบาทหน้าที่ในการพัฒนานโยบายด้านการศึกษา มาตรฐานและแผนต่างๆ นำเผยแพร่สู่หน่วยงานที่เกี่ยวข้องนำไปดำเนินการ  ดังนั้น งานของ สกศ. จะก้าวหน้าไม่ได้ หากไม่ได้รับความร่วมมือจากเครือข่ายและสถานศึกษานำไปปฏิบัติ นอกจากนี้ สกศ. ยังมีการติดตามผลการดำเนินงานของเครือข่ายและสถานศึกษา เพื่อนำผลการดำเนินงานที่ได้มาสะท้อนเป็นแนวทาง ข้อเสนอต่าง ๆ ในการพัฒนาการศึกษาต่อไป 

     ดร.คุณหญิงกัลยา โสภณพนิช รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการ มีนโยบายเรื่องการสอนโค้ดดิ้ง ทำให้เรื่องโค้ดดิ้งเป็นที่สนใจมากขึ้น  สำหรับวิธีการเรียนการสอนมีหลากหลายรูปแบบ ปัจจุบัน หน่วยงานหลักที่ดูแลโค้ดดิ้ง คือ สสวท. ซึ่งได้มีการเผยแพร่ตัวอย่างต่าง ๆ ในการสอนโค้ดดิ้ง เพื่อให้สถานศึกษานำไปทดลองใช้และมีการฝึกอบรมให้แก่สถานศึกษา  การจัดประชุมครั้งนี้ สกศ. จัดขึ้นเพื่อเป็นเวทีแลกเปลี่ยนแนวทาง ประสบการณ์ และแนวคิดจากสถานศึกษาที่ได้นำโค้ดดิ้งไปปฏิบัติใช้  เชื่อว่าการประชุมครั้งนี้จะได้แนวคิดใหม่ๆ สร้างพันธมิตรหรือเครือข่ายทางการศึกษาเพิ่มขึ้น และ สกศ. พร้อมจะเป็นกลไกในการเผยแพร่ข้อมูลและองค์ความรู้ใหม่ๆ ทางการศึกษาต่อไป 

      ดร.วัฒนาพร  ระงับทุกข์ รองเลขาธิการสภาการศึกษา กล่าวว่า โค้ดดิ้งเป็นนโยบายการเรียนรู้ที่สำคัญของกระทรวงศึกษาธิการ (ศธ.) และมีอยู่ในหลักสูตร โค้ดดิ้ง (Coding) มีความหมายว่า การเข้ารหัส การใส่รหัส ทำให้คนส่วนมากนึกถึงการใช้คอมพิวเตอร์ในการเรียนการสอน และบางคนอาจเข้าใจว่าหากไม่มีคอมพิวเตอร์จะไม่สามารถจัดการเรียนการสอนโค้ดดิ้งได้ จากนโยบายรัฐบาลที่เป็นนโยบายเร่งด่วน เรื่องที่ ๗ คือ การเตรียมคนไทยสู่ศตวรรษที่ ๒๑ มุ่งสู่การเรียนการสอนวิทยาศาสตร์ ส่งเสริมการเรียนภาษาคอมพิวเตอร์ Coding นับเป็นนโยบายกระทรวงศึกษาธิการที่ต้องการเตรียมทักษะเด็กไทยสู่ศตวรรษที่ ๒๑ ด้วยการส่งเสริมการเรียนคอมพิวเตอร์ตั้งแต่ปฐมวัย และดร. คุณหญิงกัลยา โสภณพนิช รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการ ส่งเสริมให้เด็กเรียน Coding ตั้งแต่ปฐมวัย ประถมศึกษา เพื่อให้เด็กเตรียมตัวสู่การเขียนโปรแกรม สามารถแก้ปัญหาที่สลับซับซ้อนได้ โดยการใช้วิธีการเรียนแบบ Unplugged Coding ทำให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องและสถานศึกษาต้องทำความเข้าใจเรื่อง Coding และดำเนินการตามนโยบาย เพื่อเตรียมพร้อมการศึกษาไทยให้ก้าวทันกับโลกของดิจิทัล 

       นอกจากประเทศไทยที่ตื่นตัวเรื่อง Coding แล้ว ในต่างประเทศมีการบรรจุเรื่อง Coding อยู่ในหลักสูตรการเรียนการสอนเช่นกัน อาทิ ประเทศอังกฤษ สหรัฐอเมริกา ญี่ปุ่น ฮ่องกง ในประเทศไทยมีบริษัทเอกชนได้เปิดหลักสูตรหรือคอร์สเรียน Coding ซึ่งอาจมีอุปกรณ์และความพร้อมในการสอน ในขณะที่กระทรวงศึกษาธิการและสถานศึกษาต้องเตรียมพร้อมในการจัดการเรียนการสอน Coding ในภาคเรียนที่ ๒ ปีการศึกษา ๒๕๖๒ มีห้องเรียนนำร่องจำนวน  ๓,๐๐๐ แห่งทั่วประเทศ รวมถึงฝึกอบรมให้กับครู สพฐ. และเตรียมขับเคลื่อนลงไปยังโรงเรียนคุณภาพประจำตำบล 

      การเรียน Coding เป็นการฝึกทักษะให้เด็กคิดทุกเรื่องอย่างเป็นเหตุเป็นผล ซึ่งจะส่งผลให้เกิดทักษะการแก้ปัญหา สามารถแตกปัญหาออกแป็นส่วนๆ เพื่อหาสาเหตุ และวิธีแก้ไขในแต่ละส่วน อีกทั้งในแต่ละขั้นตอนการเขียนโค้ด เด็กจะได้เรียนรู้ระบบการวางแผน เมื่อฝึกฝนไปสักระยะจะทำให้เข้าใจหลักการและจับประเด็นได้ดีขึ้น Coding เป็นส่วนหนึ่งของวิทยาการคำนวณ โดยวิทยาการคำนวณมีเป้าหมาย มุ่งให้เด็กแก้ปัญหาอย่างเป็นขั้นตอน เป็นระบบ เรียนผ่านหนังสือและกิจกรรม คือ การเรียนรู้แบบ Unplugged coding เป็นการสอนให้เด็กคิดโดยไม่ต้องใช้คอมพิวเตอร์ ในช่วงปฐมวัยหรือประถมศึกษาจะใช้บัตรคำ ภาพสัญลักษณ์ เกม เพื่อฝึกวางแผนและคิดอย่างเป็นระบบ เป็นขั้นตอน ในระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนต้นจะสอนโดยใช้เกมหรือคอมพิวเตอร์เพื่อแก้ปัญหาที่ซับซ้อนขึ้น เน้นการออกแบบ และการเขียนโปรแกรมอย่างง่าย เพื่อฝึกแก้ไขปัญหา และในระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย จะสอนโดยประยุกต์ใช้แนวคิดเชิงคำนวณ เพื่อนำไปใช้ในการบูรณาการกับโครงงานวิชาอื่น ๆ อย่างสร้างสรรค์

     นางรภัสสรณ์  ช้างจั่น ผู้อำนวยการโรงเรียนวัดเขาวง พระพรหมสิทธิอุปถัมภ์ จ.สระบุรี กล่าวว่า โรงเรียนวัดเขาวงเป็นโรงเรียนขนาดเล็ก ครูส่วนมากเป็นครูบรรจุใหม่ การเรียนการสอนโค้ดดิ้งทำให้เด็กนักเรียนเกิดกระบวนการคิดอย่างเป็นเหตุผล เรียนรู้ และรู้จักวางแผน เข้าใจหลักการ สามารถจับประเด็นได้ดีขึ้น ใช้กระบวนการ PDCA (Plan คือ วางแผน Do คือ ปฏิบัติ Check คือ ตรวจสอบ และ Act คือการดำเนินการให้เหมาะสม) ในการจัดการเรียนการสอน หลังจากครูได้รับการอบรมเรื่อง Coding แล้ว โรงเรียนได้จัดประชุมวางแผน เพื่อจัดกิจกรรมการเรียนการสอนตามระดับชั้น คือ ๑) ป. ๑ กิจกรรมแก้ปัญหาโดยใช้สัญลักษณ์หรือข้อความ ๒) ป. ๒ กิจกรรมการวางแผนการเดินทาง ๓) ป. ๓ กิจกรรมปริศนารหัสลับ แบบอัลกอริทึม ๔) ป. ๔ กิจกรรมอัลกอริทึมและเหตุผลเชิงตรรกะ ๕) ป. ๕ กิจกรรมออกแบบ Animation และ ๖) ป. ๖ กิจกรรม Kidbright  โดยโรงเรียนมีการตรวจสอบการจัดการเรียนรู้ ผลงานของผู้เรียนที่เกิดขึ้น และปรับปรุงแก้ไข รวมถึงประเมินผลหลังการสอน AAR (การทบทวนหลังกิจกรรม) สิ่งสำคัญ คือ โรงเรียนมีการทำ PLC หลังเลิกเรียนทุกวันพุธ เพื่อแลกเปลี่ยนและร่วมแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นในแต่ละชั้นเรียน 

      ปัญหาและอุปสรรคที่โรงเรียนพบ คือ นักเรียนบางคนจำสัญลักษณ์ไม่ได้ นักเรียนวางแผนตัดสินใจไม่รอบคอบ สับสนในการแปลรหัสภาพ บางคนขาดทักษะการแก้ปัญหา คอมพิวเตอร์มีไม่เพียงพอ ขาดอุปกรณ์อื่นๆ ในการเรียนรู้หรืออุปกรณ์ที่เป็นชุดคำสั่ง

     นายณัฐพล  บัวอุไร ครู โรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัยรังสิต จ.ปทุมธานี กล่าวว่า การสอน Coding สิ่งสำคัญ คือ ครูต้องเห็นความสำคัญ มีความเข้าใจ เพื่อจัดกระบวนการเรียนการสอนให้เด็กได้มีประสิทธิภาพ เทคโนโลยีเข้ามามีบทบาทกับชีวิตประจำวันมากขึ้นตั้งแต่ ตื่นนอน แต่งตัว เดินทางไปทำงาน รับประทานอาหาร ฯลฯ ดังนั้นจำเป็นต้องรู้เท่าทันและสามารถเลือกบริโภคข้อมูลข่าวสารได้อย่างมีประสิทธิภาพ วิทยาการคำนวณ คือ คำตอบ “เก่ง Coding อย่างเดียวไม่พอ เด็กต้องตระหนักถึงภัยคุกคาม มีจริยธรรมไม่ละเมิดสิทธิของผู้อื่น เป้าหมายไม่ได้ให้เด็กทำโจทย์เก่งแต่ต้องการให้เด็กทำงานเป็น เป็นผู้สร้างนวัตกรรม” อีกทั้งเด็กรุ่นใหม่มักต้องการและใช้สิ่งที่เรียนรู้ได้ง่าย ใช้ได้เร็ว เช่น การใช้โปรแกรมอย่างง่ายในโทรศัพท์มือถือเพื่อวาดรูป มีเว็บไซต์และโปรแกรมที่เกี่ยวกับการเรียนการสอน Coding คือ ๑) code.org ๒) scratch.mit.org ๓) makecode.microbit.org

     ที่ประชุมมีการแสดงความคิดเห็นต่างๆ มากมาย เช่น การรู้เท่าทันสื่อในประเทศไทยค่อนข้างมีปัญหา เนื่องจากเราใช้โซเซียลมีเดียไปในทางที่ไม่เหมาะสมเท่าที่ควร ทั้งการแชร์ข้อมูลข่าวสารปลอม ซึ่งเป็นการใช้สื่อไม่มีประสิทธิภาพ การสอนวิชาคณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์อย่างถูกวิธี เพื่อนำไปสู่การสอน Codingที่มีประสิทธิภาพ  การสอน Coding ในหลายโรงเรียนยังขาดแคลนคอมพิวเตอร์และครูผู้สอนคอมพิวเตอร์ ปัญหาที่หลายหน่วยงานยังไม่เข้าใจนโยบาย Coding ว่าแท้จริงแล้วต้องการสอนผู้เรียนสู่การเรียนเขียนโปรแกรมหรือต้องการให้ผู้เรียนมีทักษะการคิด เพื่อนำไปสู่การประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันและการทำงานปัญหาการพัฒนาครูผู้สอนวิชาวิทยาการคำนวณ 

     ทั้งนี้ สกศ.พยายามกระตุ้นให้เกิดการเปลี่ยนแปลง เปลี่ยนมาตรฐานการศึกษาของชาติ พ.ศ. ๒๕๖๐ ที่ปรับเป้าหมายให้ผู้เรียนเป็น ๑) ผู้เรียนรู้ ๒) ผู้ร่วมสร้างสรรค์นวัตกรรม และ ๓) พลเมืองที่เข้มแข็ง ซึ่งถือว่า Coding เป็นหลักสูตรที่ทำให้เกิดเป้าหมายดังกล่าวได้  ซึ่งผลจากการประชุมในวันนี้ สกศ.จะนำข้อเสนอที่ได้ทั้งเรื่องเครื่องคอมพิวเตอร์ ความพร้อมของโรงเรียนในเชิงครูผู้สอน อุปกรณ์ และหลักสูตร ฯลฯ เป็นข้อมูลเพื่อการวางแผนและพัฒนาการจัดการศึกษาเรื่อง Coding ต่อไป