รองเลขาธิการสภาการศึกษา ประธานเปิดประชุมสัมมนา
วันนี้ (๒๔ กรกฎาคม ๒๕๖๒) สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา (สกศ.) จัดการประชุมสัมมนา "จริยธรรมการวิจัยในมนุษย์ด้านสังศาสตร์" โดยรองเลขาธิการสภาการศึกษา (ดร.วัฒนาพร ระงับทุกข์) เป็นประธานเปิดการประชุม ได้รับเกียรติจาก รองศาสตราจารย์พิเชฏฐ์ กาลามเกษตร์ รองประธานคณะกรรมการจริยธรรมการวิจัยในคน สาขาสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล เป็นวิทยากรบรรยายความรู้พร้อมแลกเปลี่ยนเรียนรู้กับผู้บริหาร ข้าราชการ และบุคลากร สกศ. ณ ห้องกำแหง พลางกูร ชั้น ๓ อาคาร ๕๖ ปี สกศ.
ดร.วัฒนาพร ระงับทุกข์ รองเลขาธิการสภาการศึกษา กล่าวว่า การจัดทำงานวิจัยเป็นภารกิจสำคัญหนึ่งของ สกศ. โดยข้าราชการของสกศ. ในฐานะนักวิจัย ดังนั้น องค์ความรู้และประโยชน์จากการแลกเปลี่ยนเรียนรู้จากการประชุมถือเป็นประโยชน์ต่อการสร้างจิตสำนึกทางสังคม สร้างมาตรฐานทั้งด้านวิชาการและด้านจริยธรรม ไม่ละเมิดสิทธิศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ในการแสวงหาข้อมูลในงานวิจัยต่าง ๆ จากกลุ่มตัวอย่างที่เป็นบุคคล ซึ่งต้องมีความเคารพในสิทธิความเป็นมนุษย์ และควรหลีกเลี่ยงการล่วงละเมิดพื้นที่ส่วนตัวของกลุ่มตัวอย่าง
"แนวคิดและองค์ความรู้ที่ได้จากการแลกเปลี่ยนเรียนรู้จะเป็นการเตรียมความพร้อมให้กับนักวิจัย สกศ. นำไปใช้ปรับปรุง พัฒนา ในงานวิจัยต่าง ๆ ในความรับผิดชอบให้เป็นไปตามหลักวิชาการอย่างถูกต้อง เหมาะสม และมีมาตรฐานทางจริยธรรม ซึ่งถือเป็นองค์ความรู้ที่มีประโยชน์อย่างยิ่งต่อการทำงานด้านวิชาการ สามารถผลักดันกระบวนการวิจัยโดยมีมาตรฐานจริยธรรมเป็นนส่วนหนึ่งในการดำเนินงาน และสามารถนำมาใช้เป็นตัวชี้วัดการพัฒนางานวิจัยของ สกศ. เพื่อสร้างการยอมรับในแวดวงวิชาการต่อไป" ดร.วัฒนาพร กล่าว
รองศาสตราจารย์พิเชฏฐ์ กาลามเกษตร์ วิทยากรผู้ทรงคุณวุฒิด้านวิจัย บรรยายความสำคัญตอนหนึ่งว่า
ปัจจุบันมีงานวิจัยเป็นจำนวนมากที่ศึกษาในคน โดยทำลายคุณค่าในทางจริยธรรม จนก่อการวิพากษ์วิจารณ์
ทำให้เกิดมาตรการปกป้องบุคคลที่เป็นเป้าหมายของการวิจัย สำหรับองค์ประกอบในการพิจารณา
จริยธรรมการวิจัยในคน นอกเหนือความถูกต้องตามหลักวิชาการ
(Scientific validity) แล้ว ยังต้องตระหนักถึงความถูกต้องตามหลักจริยธรรมอีกด้วย โดยมีประเด็นสำคัญ อาทิ การเคารพต่อบุคคล (Respect for person) ซึ่งผู้เข้าร่วมการวิจัยยินยอมเข้าร่วมการวิจัยอย่างสมัครใจ บนพื้นฐานข้อมูลที่เพียงพอ ไม่ละเมิดความเป็นส่วนตัว และรักษาความลับของผู้เข้าร่วมการวิจัย คำนึงถึงความเปราะบางที่มีผลต่อการตัดสินใจของผู้เข้าร่วมการวิจัย
นอกจากนั้น ยังต้องไม่ก่อผลเสีย (Non-maleficence) โดยหลีกเลี่ยงหรือลดความเสี่ยงที่จะเกิดความ
เสียหายต่อผู้เข้าร่วมการวิจัย ผู้วิจัย และผู้ช่วยวิจัยให้ได้มากที่สุด ไม่ว่าจะเป็นความเสียหายในด้านสุขภาพ จิตใจ เศรษฐกิจ สังคม หรือกฎหมาย
และยังต้องก่อผลดี (Beneficence) ทั้งต่อผู้เข้าร่วมการวิจัย และต่อสังคม (Public interest) อย่างไรก็ดี ยังต้องคำนึงถึงความยุติธรรม (Justice) ซึ่งต้องคัดเลือกผู้เข้าร่วมการวิจัยต้องกระจายไปยังกลุ่มบุคคลต่าง ๆ ในกลุ่มประชากรตามเกณฑ์ที่มีความชัดเจน มีเหตุผลที่เหมาะสม ไม่เลือกปฏิบัติ การดำเนินงานวิจัยจึงต้องพิจารณาแนวทางให้ผู้เข้าร่วมการวิจัยสามารถรับประโยชน์จากผลการวิจัยในทางใดทางหนึ่ง พิจารณามาตรการชดเชยความเสียเปรียบหรือผลประโยชน์ที่เสียไปให้แก่ผู้เข้าร่วมการวิจัย และบุคคลที่เกี่ยวข้องในกลุ่มประชากรเดียวกัน
รองศาสตราจารย์พิเชฏฐ์ กาลามเกษตร์ กล่าวด้วยว่า ความเคลื่อนไหวทางวิชาการปัจจุบัน หลายหน่วยงานทั้งภาครัฐและเอกชนตระหนักถึงควสมสำคัญของจริยธรรมการวิจัยในมนุษย์ จึงได้ก่อตั้งคณะกรรมการจริยธรรมการวิจัยในมนุษย์ ภายในสถาบันการศึกษา ที่เรียกว่า Institutional Review Board หรือ IRB ในมหาวิทยาลัยต่าง ๆ
ทั้งนี้ มีความสอดคล้องและมีอำนาจรองรับการดำเนินงานตามประกาศคณะกรรมการข้าราชการพลเรือนในสถาบันอุดมศึกษา (ก.พ.อ.) เรื่องหลักเกณฑ์และวิธีการพิจารณาแต่งตั้งบุคคลให้ดำรงตำแหน่ง ผู้ช่วยศาสตราจารย์ รองศาสตราจารย์ และศาสตราจารย์ พ.ศ. 2560 ซึ่งต้องการผลักดันนักวิชาการให้นำความรู้ความเชี่ยวชาญในสาขาวิชาของตนมาใช้ในการแก้ไขปัญหาและพัฒนาชุมชน สังคม หรือประเทศ ตลอดจนผลักดันให้สถาบันอุดมศึกษาไทย ก้าวสู่ความเป็นสถาบันอุดมศึกษาชั้นนำระดับ
นานาชาติและเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ โดยระบุชัดเจนว่า หากผลงานทางวิชาการมีการใช้ข้อมูลจากการทำการวิจัยในคนหรือสัตว์ ผู้ขอตำแหน่งจะต้องยื่นหลักฐ านแสดงการอนุญาตจาก
คณะกรรมการจริยธรรมการวิจัยของสถาบันที่มีการดำเนินการ
นอกจากนี้ ยังมีการลงโทษด้วย โดยให้สภาสถาบันอุดมศึกษาพิจารณากำหนดมาตรการในการ
ป้องกันและลงโทษ ผู้ขอกำหนดตำแหน่งอันส่อให้เห็นว่าเป็นผู้ที่กระทำผิดทางจริยธรรมและจรรยาบรรณอันเกี่ยวข้อง กับผลงานทางวิชาการและเป็นผู้ที่มีความประพฤติไม่เหมาะสมที่จะได้รับการพิจารณาให้ดำรงตำแหน่งทางวิชาการ
ท่านสามารถดูภาพบรรยากาศได้ที่นี้
ประเด็นเด่น สกศ. ดูทั้งหมด
ภารกิจ ผู้บริหาร ดูทั้งหมด
ศธ. จัดกิจกรรมเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เนื่องในโอกาสวันเฉลิมพระชนมพรรษา 28 กรกฎาคม 2569
สกศ.บันทึกเทปถวายพระพรชัยมงคล พระบาทสมเด็จพระวชิรเกล้าเจ้าอยู่หัว เนื่องในโอกาสวันเฉลิมพระชนมพรรษา
ข่าว สกศ. ดูทั้งหมด
สกศ. จับมือ OECD x SEAMEO ถกแนวทางพัฒนาทักษะอารมณ์และสังคม หวังสร้างสมรรถนะเด็กไทยตามมาตรฐานสากล
อ่านเพิ่มเติม
สกศ. ร่วมประชุมคณะกรรมการกรอบคุณวุฒิอ้างอิงอาเซียน เดินหน้าพิจารณาแนวทางจัดตั้งสำนักเลขาธิการกรอบคุณวุฒิอ้างอิงอาเซียน
อ่านเพิ่มเติม
สภาการศึกษา วิเคราะห์ผล IMD 2026 ถกโจทย์ใหญ่ยกระดับการศึกษา เร่งพัฒนาทุนมนุษย์รองรับอนาคต
อ่านเพิ่มเติม
สกศ. ผนึกกำลังทุกภาคส่วน ระดมไอเดียแบบสอบถาม OECD หมวดการศึกษาและการดูแลเด็กปฐมวัย
อ่านเพิ่มเติม
สกศ. รวมพลังจิตอาสาทำความสะอาดศาสนสถาน ถวายเป็นพระราชกุศล เนื่องในโอกาสวันเฉลิมพระชนมพรรษา พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว 28 กรกฎาคม 2569
อ่านเพิ่มเติม