วันนี้ (๒๓ มกราคม ๒๕๖๒) สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา (สกศ.) จัดการประชุมทางวิชาการ (OEC Forum) ครั้งที่ ๑ ประจำปี พ.ศ. ๒๕๖๒ เรื่อง ความเหลื่อมล้ำกับคุณภาพการศึกษา โดยเลขาธิการสภาการศึกษา (ดร.สุภัทร จำปาทอง) เป็นประธาน ดร.สมศักดิ์ ดลประสิทธิ์ รองเลขาธิการสภาการศึกษา ให้เกียรติร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้กับผู้ทรงคุณวุฒิ ผู้แทน ๕ องค์กรหลักของกระทรวงศึกษาธิการ ผู้บริหารการศึกษา ผู้บริหารสถานศึกษา และผู้แทนหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ณ ห้องกำแหง พลางกูร ชั้น ๓ อาคาร ๕๖ สกศ.

         ดร.สุภัทร จำปาทอง เลขาธิการสภาการศึกษา กล่าวว่า สกศ. ผลักดันขับเคลื่อนเชิงนโยบายและมาตรการต่าง ๆ ในการลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา คือ สร้างโอกาสให้คนมีคุณภาพการศึกษาที่เท่าเทียมกัน อย่างไรก็ดี ในระดับอุดมศึกษาสถาบันการศึกษาบางแห่งยังมีปัญหาคุณภาพการศึกษาในบางประเด็น เช่น คุณภาพการศึกษาในจังหวัดปัตตานี พื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ ซึ่งได้รับฟังมุมมองจากผู้เรียนซึ่งมีความแตกต่างกัน เพราะเป็นพื้นที่ไม่สงบ ดังนั้น การศึกษาจึงไม่อาจมีคุณภาพเท่าเทียมกับพื้นที่อื่นได้ 
  ดร.สุภัทร จำปาทอง กล่าวว่า เมื่อเปรียบเทียบการศึกษากับการแข่งขันกีฬาที่มีทั้งกีฬาสำหรับคนปกติ และกีฬาสำหรับคนพิการ ถึงแม้เป็นการแข่งขันเหมือนกันแต่คุณภาพแตกต่างกัน ดังนั้น ความสำคัญอยู่ที่การจัดการศึกษาอย่างยุติธรรมและเกิดความเท่าเทียมกัน การประชุมแลกเปลี่ยนแนวคิดนี้แก้ปัญหาทางการวิจัยเชิงระบบ และใช้ประโยชน์ในการจัดทำข้อเสนอเชิงนโยบาย เพื่อลดความเหลื่อมล้ำและเพิ่มคุณภาพการศึกษา
 

         ด้าน ดร.ดิลกะ ลัทธพิพัฒน์ นักเศรษฐศาสตร์ด้านทรัพยากรมนุษย์ กลุ่มงานการศึกษา ธนาคารโลก สำนักงานประเทศไทย (เวิลด์แบงก์) กล่าวว่า โรงเรียนขนาดเล็ก และการกระจายอำนาจสู่สถานศึกษา ส่งผลกระทบต่อการบริหารการจัดการศึกษาของประเทศไทย ค่าใช้จ่ายการศึกษามีแนวโน้มสูงขึ้นแต่ประสิทธิภาพประสิทธิผล และผลการเปรียบเทียบคุณภาพการศึกษาตกต่ำลงเรื่อย ๆ เช่น วิชาคณิตศาสตร์ ภาษาอังกฤษ เมื่อกล่าวถึงความเหลื่อมล้ำด้านการศึกษาระหว่างครอบครัวรายได้สูง ฐานะดีกับครอบครัวรายได้ต่ำ ส่งผลต่อช่องว่างคุณภาพการศึกษาที่แตกต่างกันมากขึ้นเรื่อย ๆ โดยเฉพาะสถานศึกษาระดับประถมศึกษา ที่มีห้องเรียนขนาดเล็ก พบว่าประสิทธิภาพต่ำ สัดส่วนนักเรียนต่อครู ๑๗ ต่อ ๑ ทัดเทียมกับประเทศที่เจริญแล้วแต่ระบบบริหารจัดการห้องเรียนของไทย มีห้องเรียนขนาดเล็กมากเกินไปถึงร้อยละ 60 จากโรงเรียนทั้งหมด ๓๐,๐๐๐ แห่ง 

  แนวโน้มอนาคต เมื่อจำนวนเด็กลดลงเรื่อย ๆ ขณะที่ค่าใช้จ่ายรายหัวมีแนวโน้มสูงขึ้น เพราะโรงเรียนขนาดเล็กส่วนใหญ่มีต้นทุนสูงในการบริหารจัดการ และมักได้รับการจัดสรรทรัพยากรไม่เพียงพอ และนักเรียนเ้อยโอกาสส่วนใหญ่ศึกษาอยู่ในโรงเรียนขนาดเล็กเหล่านี้ ยิ่งส่งผลให้ปัญหาความเหลื่อมล้ำยิ่งย่ำแย่ลงไปอีกงานวิจัยของธนาคารโลก แสดงหลักฐานเชิงประจักษ์ชัดเจนว่า การขาดแคลนครูเป็นสาเหตุหลักที่ทำให้คุณภาพการศึกษาตกต่ำ โดยเฉพาะเด็กด้อยโอกาสและเป็นปัจจัยสำคัญของความเหลื่อมล้ำที่มีสูงในระบบ
 

        สำหรับแนวคิดที่จะช่วยแก้ปัญหาได้คือ การควบรวมโรงเรียนจะช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการจัดการบุคลากรได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยจะต้องการครูลดลงประมาณ ๑๐๐,๐๐๐ คน จากเดิมที่มีครูประมาณ ๔๗๕,๐๐๐ คน เหลือเพียง ๓๗๓,๐๐๐ คน ซึ่งหากทำได้ตามโมเดลดังกล่าวจะเพิ่มประสิทธิภาพในการจัดการศึกษาได้อย่างมหาศาล ประสิทธิภาพในการใช้ทรัพยากรที่เพิ่มขึ้นนี้ ส่วนใหญ่เกิดจากการลดจำนวนโรงเรียนประถมศึกษาลงจาก ๒๐,๙๙๐ แห่ง เหลือ ๘,๓๘๒ แห่ง จะช่วยลดภาระค่าใช้จ่ายงบประมาณของรัฐบาลได้มากถึง ๔๙,๐๐๐ ล้านบาทต่อปี เฉพาะจากเงินเดือนครู หรือคิดเป็นมูลค่า ๗,๑๕๐ บาทต่อนักเรียนต่อปี  
         ทั้งนี้ ประเทศไทยควรลดจำนวนครูลงให้สอดคล้องกับจำนวนโรงเรียนที่น้อยลงได้ แต่ต้องมีการวางแผนบุคลากรที่ดี เชื่อมั่นว่ามาตรการควบรวมโรงเรียนขนาดเล็กจะช่วยส่งเสริมคุณภาพการศึกษาให้แก่ผู้เรียนเป็นอย่างมาก โดยจะแก้ไขปัญหาการขาดแคลนครูได้อย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืนต่อไป
  ศาสตราจารย์ ดร.เจอรัลด์ ดับบลิว. ฟลาย อาจารย์ประจำมหาวิทยาลัยมินเนโซตา สหรัฐอเมริกา กล่าวถึงความเหลื่อมล้ำกับคุณภาพการศึกษาไทย ความสำคัญตอนหนึ่งว่า ทิศทางการปฏิรูปการศึกษาไทยจำเป็นต้องปรับเปลี่ยนครั้งใหญ่คือ การปฏิวัติการศึกษาที่ต้องปรับเปลี่ยนแนวคิดคนในระบบการศึกษาทั้งระบบ ทั้งนี้ เรื่องจากประสิทธิภาพประสิทธิผลการทุ่มงบประมาณลงทุนทางการศึกษาประเทศไทยต่ำมากเมื่อเทียบกับประเทศที่เจริญแล้ว การปรับโครงสร้างการศึกษาเมื่อ 20 ปีที่แล้ว แม้สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา (สกศ.) จะโอนย้ายจากสำนักนายกรัฐมนตรีมาสังกัดกระทรวงศึกษาธิการ (ศธ.) แต่กลับไม่สามารถเปลี่ยนแปลงคุณภาพการศึกษาได้ ฉะนั้น ปัญหาการศึกษาไทยแก้ไม่ได้ที่การปรับโครงสร้างใหญ่ ศธ. 
  "ควรปรับโครงสร้างการศึกษาเชิงพื้นที่ โดยใช้จังหวัด/พื้นที่เป็นฐานการพัฒนาคุณภาพการศึกษา มุ่งแก้ไขคุณภาพการศึกษาเริ่มตั้งแต่ในห้องเรียน กระจายอำนาจจากส่วนกลางลงไปสู่สถานศึกษาท้องถิ่น ผู้บริหารสถานศึกษาสามารถบริหารจัดการ ตัดสินใจ และแก้ไขปัญหาการศึกษาที่เหมาะสมกับบริบทแต่ละพื้นที่" ศาสตราจารย์ ดร.เจอรัลด์ กล่าว

ท่านสามารถดูภาพบรรยากาศได้ที่

• Written by          กลุ่มงานประชาสัมพันธ์

• Photo Credit      สุภาชัย พันธ์เดช

• Rewriter/Editor  สุวีนา เกนทะนะศิล