รายการรอบรั้วเสมา ช่วงผู้บริหารสนทนา ได้รับเกียรติจาก ดร.ชัยยศ อิ่มสุวรรณ์ รองเลขาธิการสภาการศึกษา ร่วมสนทนาประเด็น “สภาการศึกษา เชิดชูเกียรติครูภูมิปัญญาไทย 
รุ่นที่ ๙”

ทราบมาว่าเมื่อวันที่ ๒๕ กันยายน ๒๕๖๑ ที่ผ่านมา สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษาจัดพิธีเชิดชูเกียรติครูภูมิปัญญาไทย รุ่นที่ ๙ และชุมชนเพื่อการเรียนรู้ตลอดชีวิต โดยมี ผู้ช่วยรัฐมนตรีประจำนายกรัฐมนตรี (หม่อมหลวงปนัดดา ดิศกุล) เป็นประธานในพิธี และแสดงปาฐกถาพิเศษ เรื่อง “ครูภูมิปัญญาไทยกับการอนุรักษ์ สืบสาน” ขอเรียนถามท่านรองเลขาธิการสภาการศึกษา (ดร. ชัยยศ อิ่มสุวรรณ์) ถึงวัตถุประสงค์และการดำเนินงานคัดเลือกครูภูมิปัญญาไทยและชุมชนเพื่อการเรียนรู้ตลอดชีวิตในครั้งนี้
 

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา (สกศ.) ให้ความสำคัญกับการเรียนรู้ตลอดชีวิต ทั้งการเรียนรู้ที่เป็นระบบแบบแผนตามสถานศึกษา และการเรียนรู้จากวิถีชีวิตชาวบ้าน อาทิ การทอผ้า การรักษาโรค และศิลปกรรม ซึ่งเป็นภูมิปัญญาที่ควรได้รับการยกย่องเชิดชู สกศ. จึงดำเนินการสรรหาและยกย่องเชิดชูเกียรติครูภูมิปัญญาไทย มาตั้งแต่ปี พ.ศ. ๒๕๔๔ จำนวน ๘ รุ่น มีครูภูมิปัญญาไทย จำนวน ๔๙๑ คน ซึ่งทำหน้าที่สำคัญในการถ่ายทอดองค์ความรู้ภูมิปัญญาไทย ๙ ด้าน ได้แก่ ๑) ด้านเกษตรกรรม ๒) ด้านอุตสาหกรรมและหัตถกรรม ๓) ด้านการแพทย์แผนไทย ๔) ด้านการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ๕) ด้านกองทุนและธุรกิจชุมชน ๖) ด้านศิลปกรรม ๗) ด้านภาษาและวรรณกรรม ๘) ด้านปรัชญา ศาสนา และประเพณี และ ๙) ด้านโภชนาการ 

สำหรับเกณฑ์การสรรหาและคัดเลือกครูภูมิปัญญาไทยพิจารณาจาก "ความเป็นครู" หมายถึง มีศิษย์มาศึกษาเล่าเรียน และถ่ายทอดองค์ความรู้ไม่น้อยกว่า ๕ ปี โดยใช้ภูมิ ๓ ประการ คือ ๑) ภูมิรู้ คือ มีความสามารถเชี่ยวชาญเฉพาะด้านที่ชัดเจน ๒) ภูมิธรรม คือ มีคุณธรรมและเป็นแบบอย่างที่ดีให้กับสังคม และ ๓) ภูมิปัญญา คือ สามารถนำความรู้มาแก้ปัญหาตนเอง ชุมชน และสังคม

ในปี พ.ศ. ๒๕๖๑ มีผู้ได้รับการยกย่องให้เป็นครูภูมิปัญญาไทย รุ่นที่ ๙ จำนวน ๑๒ คน ประกอบด้วย ๑) นายจันทร์ ชาญแท้ ด้านเกษตรกรรม ๒) นางพิมพา มุ่งงาม ด้านเกษตรกรรม ๓) นางรุจาภา เนียนไธสง ด้านอุตสาหกรรมและหัตถกรรม ๔) นางสมสมัย เขาหิน ด้านอุตสาหกรรมและหัตถกรรม ๕) นายทองสา เจริญตา ด้านการแพทย์แผนไทย ๖) นายมงคลชัย เสเล ด้านการแพทย์แผนไทย ๗) นายเอียะ สายกระสุน ด้านการแพทย์แผนไทย ๘) นายอภิวิชญ์ นวลแก้ว ด้านการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ๙) นายวิเชียร ผลเจริญ ด้านกองทุนและธุรกิจชุมชน ๑๐) นางธนพร อินทร์ธิราช ด้านศิลปกรรม ๑๑) นายธนวัฒน์ ราชวัง ด้านศิลปกรรม และ ๑๒) นางสาวลำดวน สุวรรณภูคำ ด้านศิลปกรรม รวมมีครูภูมิปัญญาไทยจากทั่วประเทศทั้งสิ้น ๕๐๓ คน

ส่วนผู้แทนเข้ารับโล่ชุมชนเพื่อการเรียนรู้ตลอดชีวิต ซึ่งเป็นชุมชนที่มีกระบวนการทางสังคมที่เกื้อหนุนให้เกิดการเรียนรู้ คิดวิเคราะห์ แก้ปัญหาและการนำความรู้มาใช้ประโยชน์ในการพัฒนาชุมชนอย่างมีส่วนร่วม และสามารถนำไปพัฒนาตนเอง ครอบครัว ชุมชน และประเทศชาติ ได้แก่ ๑) ชุมชนบ้านบุโบย ตำบลแหลมสน อำเภอละงู จังหวัดสตูล ๒) ชุมชนบ้านสำโรง ตำบลท่าสว่าง อำเภอเมืองสุรินทร์ จังหวัดสุรินทร์ และ ๓) ชุมชนตำบลหนองสาหร่าย อำเภอพนมทวน จังหวัดกาญจนบุรี 

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา (สกศ.) ได้ประชาสัมพันธ์ให้สถานศึกษารับทราบถึงโครงการเพื่อส่งเสริมครูภูมิปัญญาในการทำหน้าที่ถ่ายทอดความรู้ให้นักเรียนนักศึกษาอย่างเป็นระบบต่อไป อย่างไรก็ตาม ครูภูมิปัญญาจำนวนมากได้ปรับปรุงที่อยู่อาศัยให้เป็นแหล่งการเรียนรู้ในชุมชน ซึ่งเป็นประโยชน์อย่างยิ่ง 

ในปี พ.ศ. ๒๕๖๑ สกศ. มีนโยบายเพิ่มความร่วมมือระหว่างหน่วยงานราชการและครูภูมิปัญญา โดยได้เชิญผู้แทนจากสำนักส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย (กศน.) มาพบปะกับครูภูมิปัญญา และได้รับเกียรติจากรองเลขาธิการ กศน. (ดร.วิเลขา ลีสุวรรณ์) ได้ให้นโยบายร่วมกันในการที่ สำนักงาน กศน. จังหวัด จะประสานงานกับครูภูมิปัญญา เพื่อสนับสนุนการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนและพัฒนาแหล่งเรียนรู้ทางภูมิปัญญาไทยให้มีจำนวนมากขึ้น คาดว่า ในอนาคต จะมีการจัดทำกฎกระทรวงว่าด้วยศูนย์การเรียนรู้โดยครูภูมิปัญญาไทย เพื่อให้ได้รับการสนับสนุนจากหน่วยงานภาครัฐอย่างเป็นระบบต่อไป

การศึกษาไม่ใช่เรื่องของกระทรวงศึกษาธิการ แต่เป็นหน้าที่ของทุกคน ที่ควรมีส่วนร่วมในการสร้างทรัพยากรมนุษย์ที่ทรงคุณค่าให้แก่ประเทศ ไม่เฉพาะในสถานศึกษาเท่านั้น แต่เริ่มได้จากครอบครัว คือ การสอนบุตรหลานของตนให้เป็นคนดี มีจรรยามารยาท และตั้งใจใฝ่เรียนรู้ ถือว่าเป็นการมีส่วนร่วมกับการจัดการศึกษาเช่นกัน ทำให้การศึกษาไทยก้าวหน้า สามารถแข่งขันกับนานาประเทศได้

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษาขอเชิญชวนหน่วยงานราชการและประชาชนทั่วไปที่สนใจศึกษาข้อมูลเพื่อเติมเกี่ยวกับการปฏิรูปการศึกษา และแผนการศึกษาแห่งชาติ (พ.ศ. ๒๕๖๐ – ๒๕๗๙) สามารถค้นคว้าได้จากเอกสารข้อมูล สื่อสิ่งพิมพ์ออนไลน์ และอินโฟกราฟฟิค ทางเว็บไซต์ของสำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา www.onec.go.th รวมถึงให้ข้อเสนอแนะเพิ่มเติมเกี่ยวกับการศึกษาได้ที่ สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา ๙๙/๒๐ ถนนสุโขทัย เขตดุสิต กรุงเทพฯ ๑๐๓๐๐ และ Facebook Fanpage “เด็กไทยในฝัน โดยสภาการศึกษา”