วันนี้ (๑๗ กันยายน ๒๕๖๑) รองเลขาธิการสภาการศึกษา (ดร.ชัยยศ อิ่มสุวรรณ์) เป็นประธานการประชุมพิจารณา (ร่าง) รายงานการจัดการศึกษาสำหรับเด็กที่ไม่มีสัญชาติไทยและบุตรหลานของแรงงานข้ามชาติในประเทศไทย โดยความร่วมมือสำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา (สกศ.) พิจารณาร่วมกับผู้แทน ๕ องค์กรหลักของกระทรวงศึกษาธิการ ผู้แทนหน่วยงานความมั่นคง และผู้แทนองค์กรพัฒนาเอกชน (เอ็นจีโอ) ณ ห้องกำแหง พลางกูร ชั้น ๓ อาคาร ๕๖ ปี สกศ.

         ดร.ชัยยศ อิ่มสุวรรณ์ รองเลขาธิการสภาการศึกษา กล่าวว่า ประเทศไทยเป็นสมาชิกภาคีขององค์การสหประชาชาติ ตามสนธิสัญญาด้านสิทธิมนุษยชน 
มีอนุสัญญาว่าด้วยสิทธิเด็ก ซึ่งได้กล่าวถึงสิทธิเด็กในด้านต่าง ๆ รวมทั้งด้านการศึกษา ดังนั้น เด็กที่ไม่มีสัญชาติไทยและบุตรหลานของแรงงานข้ามชาติในประเทศไทย จึงมีสิทธิเข้ารับการศึกษาเช่นเดียวกับเด็กไทย อย่างไรก็ตาม ประเด็นดังกล่าวมีความละเอียดอ่อนและเกี่ยวพันในหลายมิติทั้งด้านสิทธิมนุษยชน ความมั่นคง และความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ ซึ่งต้องสังเคราะห์แนวทางขับเคลื่อนให้ชัดเจนยิ่งขึ้นในการจัดทำข้อเสนอที่เป็นประโยชน์รายงานต่อที่ประชุมสภาการศึกษา (กกส.) พิจารณาตามลำดับ

         สำหรับข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้อง อาทิ รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๔๒ และที่เกี่ยวข้อง ตลอดจนมติคณะรัฐมนตรี (ครม.) ซึ่งประเทศไทย โดยรัฐบาลทุกรัฐบาลได้ให้ความสำคัญกับการจัดการศึกษาเพื่อพัฒนาทรัพยากรมนุษย์โดยได้มีมติ ครม. และระเบียบ กฎหมายเพื่อสร้างโอกาสและความเสมอภาคในการจัดการศึกษามาอย่างต่อเนื่อง

             ทั้งนี้ สำนักมาตรฐานการศึกษาและพัฒนาการเรียนรู้ (สมร.) นำเสนอ (ร่าง) รายงานการศึกษานำร่องการจัดการศึกษาสำหรับเด็กที่ไม่มีสัญชาติไทยและบุตรหลานของแรงงานข้ามชาติในประเทศไทย โดยเลือกกลุ่มตัวอย่างจากหน่วยงานทางการศึกษาและสถานศึกษาที่เกี่ยวข้องกับการจัดการศึกษาแก่บุตรหลานแรงงานข้ามชาติ ในพื้นที่จังหวัดตาก สมุทรสาคร และระนอง โดยภาพรวมประเทศไทยยังมีปัญหา อุปสรรคในการจัดการศึกษาหลายด้าน ได้แก่ ปัญหาการเคลื่อนย้าย 
แรงงานเข้าประเทศ ทำให้เกิดปัญหาการให้บริการขั้นพื้นฐานและการให้บริการการศึกษาขั้นพื้นฐาน 
ตามหลักมนุษยธรรมของไทยเพิ่มขึ้น ปัญหาด้านความเชื่อ เจตคติ และความเข้าใจในนโยบายการจัด 
การศึกษาแก่บุตรหลานแรงงานข้ามชาติ

                ที่ประชุมได้อภิปรายอย่างกว้างขวางในหลายประเด็น เช่น ด็กและเยาวชนบุตรหลานแรงงานข้ามชาติไม่ถูกรับรองและยังถูกกีดกันในกระบวนการขึ้นทะเบียน ทำให้ไม่มีสัญชาติ ไม่มีและไม่รู้สิทธิของตัวเอง ทำให้ไม่ได้รับการคุ้มครองตามกฎหมายและไม่ได้รับสิทธิขั้นพื้นฐานทางการศึกษาที่เหมาะสมตามวัยอย่างไรก็ดี เด็กที่ไม่มีสัญชาติไทยและบุตรหลานของแรงงานข้ามชาติในประเทศไทย ยังคงเป็นประเด็นที่ถูกจับตาจากฝ่ายความมั่นคง โดยอุปสรรคสำคัญที่ทำให้เด็กเหล่านี้เข้าไม่ถึงระบบการศึกษาคือ ภาครัฐไม่มีตัวเลขผู้ไม่เข้าเรียน ขาดแนวปฏิบัติเพื่อความเท่าเทียมที่ชัดเจน เช่น โรงเรียนปฎิเสธรับเด็ก เพราะขาดเอกสาร ไม่มีการช่วยเหลือทางภาษาเพิ่มเติม และผู้ปกครองไม่มีค่าใช้จ่ายด้านนี้

              อย่างไรก็ดี บุตรของแรงงานข้ามชาติ แบ่งได้ ๒ ประเภท คือ เด็กที่ผู้ปกครองไม่สนับสนุนให้เข้าเรียน เพราะไม่เห็นความสำคัญหรือขาดรายได้ อีกประเภทคือได้รับการสนับสนุน ซึ่งทางเครือข่ายฝ่ายความมั่นคง ที่เห็นว่าควรปลูกฝังให้พ่อแม่เห็นความสำคัญสำหรับการศึกษาในประเทศไทย เพื่อช่วยตัดและแก้ปัญหาการใช้แรงงานเด็กในระยาว นอกจากนี้ ยังเสนอให้ภาครัฐทบทวนมาตรการช่วยเหลือ เช่น เด็กที่ต้องย้ายถิ่นฐานสามารถเข้าถึงการศึกษาได้เพิ่มขึ้น และมองว่าการศึกษาในเด็กไร้สัญชาติและบุตรหลานแรงงานข้ามชาติ สามารถพัฒนาศักยภาพและปลูกจิตสำนึกรักชาติไทยของกำลังแรงงานที่ใช้ทดแทนการนำเข้าแรงงานได้เป็นอย่างดี และมีสมรรถนะที่ดีในการช่วยขับเคลื่อนประเทศไทยได้

              ทั้งนี้ สกศ. จะได้รวบรวมข้อเสนอแนะและข้อคิดเห็นที่เป็นประโยชน์ เพื่อกำหนดนโยบายการจัดการศึกษาสำหรับเด็กที่ไม่มีสัญชาติไทยและบุตรหลานของแรงงานข้ามชาติในประเทศไทยที่มีความสมบูรณ์ต่อไป