ดร.กมล รอดคล้าย เลขาธิการสภาการศึกษา พร้อมด้วยนางเรืองรัตน์ วงศ์ปราโมทย์ ผู้อำนวยการสำนักนโยบายความร่วมมือกับต่างประเทศ และนางสาวประภา ทันตศุภารักษ์ หัวหน้ากลุ่มความร่วมมือกับต่างประเทศและวิเทศสัมพันธ์ เป็นคณะผู้แทนไทย เข้าร่วมการประชุมสมัชชาใหญ่สมัยที่ ๕๖ ของสมาคมนานาชาติเพื่อการประเมินสัมฤทธิผลการศึกษา (The 56th General Assembly of the International Association for the Evaluation of Educational Achievement: 56th IEA GA) ซึ่งจัดขึ้น ณ กรุงเม็กซิโก ซิตี้ ประเทศเม็กซิโก ระหว่างวันที่ ๕ – ๘ ตุลาคม ๒๕๕๘

        ที่ประชุมได้รายงานความก้าวหน้าในการประเมินผลโครงการต่างๆ  ๔ โครงการ ดังนี้
        ๑. โครงการศึกษาแนวโน้มการศึกษาคณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ระดับนานาชาติ หรือ TIMSS 2015 (Trends in International Mathematics and Science Study 2015), TIMSS Advanced 2015 และ eTIMSS 2019

        ๒. โครงการศึกษาทักษะการอ่านระดับนานาชาติ หรือ PIRLS 2016 (Progress on International Reading Literac y Study), PIRLS Literacy และ ePIRLS

        ๓. โครงการศึกษาด้านหน้าที่และความเป็นพลเมืองระดับนานาชาติ หรือ ICCS 2016 (International Civic and Citizenship Education Study)

       ๔. โครงการศึกษาการเรียนของเด็กปฐมวัย หรือ ECES (IEA Early Childhood Education Study)

       ความก้าวหน้าในการประเมินผล ๔ โครงการ 
        ๑. โครงการศึกษาแนวโน้มการศึกษาคณิตศาสตร์ วิทยาศาสตร์ระดับนานาชาติ หรือ TIMSS 2015 (Trends in International Mathematics and Science Study 2015), TIMSS Advanced 2015 และ eTIMSS 2019 

        เป็นการประเมินทักษะการคิดเลขขั้นพื้นฐานระดับประถมศึกษาปีที่ ๔ (TIMSS Numeracy) วิชาคณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์ระดับประถมศึกษาปีที่ ๔ และระดับมัธยมศึกษาปีที่ ๒ (TIMSS) คณิตศาสตร์และฟิสิกส์ขั้นสูงในระดับมัธยมศึกษาปีที่ ๖ (TIMSS Advanced)

        ประเทศต่างๆ ที่เข้าร่วม TIMSS 2015 และ TIMSS Advanced 2015 เก็บรวบรวมข้อมูลเสร็จเรียบร้อย ขณะนี้ศูนย์ศึกษา TIMSS & PIRLS นานาชาติ กำลังวิเคราะห์ข้อมูล เตรียมร่างรายงาน TIMSS 2015 และ TIMSS Advanced 2015 เพื่อให้ผู้ประสานงานวิจัยระดับชาติ (National Research Coordinator หรือ NRC) พิจารณาในการประชุมระหว่างวันที่ ๖ – ๑๑ ธันวาคม ๒๕๕๘
      

       นอกจากนี้ ศูนย์ศึกษา TIMSS & PIRLS นานาชาติร่วมกับศูนย์ประมวลข้อมูลและวิจัยของ IEA ได้เริ่มพัฒนา eTIMSS ซึ่งประเมิน TIMSS ระดับประถมศึกษาปีที่ ๔ และมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ด้วยคอมพิวเตอร์โดยวัดการแก้ปัญหาทางคณิตศาสตร์และการถามปัญหาทางวิทยาศาสตร์แบบปฏิสัมพันธ์ ซึ่งจะทดลองใช้ในเดือนเมษายน ๒๕๖๐ รวมทั้งกำลังพัฒนาระบบประเมิน eTIMSS ที่ประกอบด้วยโมดูลต่างๆ ได้แก่ โจทย์การประเมิน ระบบแปล ระบบให้คะแนนออนไลน์ ระบบติดตามข้อมูล และการบูรณาการข้อมูล

        ในส่วน TIMSS Advanced ศูนย์ศึกษา TIMSS & PIRLS นานาชาติได้พัฒนาคู่มือการให้คะแนนและวัสดุฝึกอบรมผู้ให้คะแนน ทดสอบภาคสนามและทดสอบอีกครั้งในประเทศฝรั่งเศส อิตาลี นอร์เวย์ โปรตุเกส รัสเซีย สโลวีเนีย จากนั้นปรับปรุงคู่มือการให้คะแนนและวัสดุฝึกอบรมเพื่อใช้อบรมเมื่อเดือนมีนาคม ๒๕๕๘
        สำหรับกิจกรรมในอนาคต จะมีการประชุม NRC ของ TIMSS/TIMSS Advanced ครั้งที่ ๗ ณ กรุงลิสบอน โปรตุเกส ระหว่างวันที่ ๖ – ๑๑ ธันวาคม ๒๕๕๘ และครั้งที่ ๘ ที่เมืองควิเบก แคนาดา ระหว่างวันที่ ๑๙ – ๒๔ มิถุนายน ๒๕๕๙

          ๒. โครงการศึกษาทักษะการอ่านระดับนานาชาติ หรือ PIRLS 2016 (Progress on International Reading Literacy Study), PIRLS Literacy และ ePIRLS
        PIRLS 2016 เป็นการวัดความเข้าใจในการอ่านของนักเรียนในระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ ๔ ส่วน ePIRLS เป็นการประเมิน PIRLS ด้วยคอมพิวเตอร์โดยประเมินความสามารถของนักเรียนในการอ่านออนไลน์เพื่อหาและใช้ข้อมูลในหัวข้อเรื่องเกี่ยวกับวิทยาศาสตร์และสังคมศึกษา ซึ่ง server กลางของ IEA ที่เมืองฮัมบูร์กเป็นผู้ดูแลระบบและมีระบบแปลภาษาให้เป็นภาษาของแต่ละประเทศ โดยศูนย์ศึกษา TIMSS & PIRLS นานาชาติเป็นผู้ดูแลความถูกต้องในการแปล เมื่อนักเรียนทำการทดสอบแล้ว คำตอบจะถูกส่งไปที่ server เพื่อประมวลผลและให้คะแนน ซึ่งการทดลองภาคสนามทำให้เกิดการพัฒนา software ของ ePIRLS

         การดำเนินการ อาทิ จัดทำคู่มือการให้คะแนนข้อสอบภาคสนาม และทดลองข้อสอบในประเทศที่พูดภาษาอังกฤษระหว่างเดือนตุลาคม-พฤศจิกายน ๒๕๕๗  - ปรับปรุงคู่มือและจัดอบรมการให้คะแนนแก่ NRC พร้อมเผยแพร่กรอบการประเมิน PIRLS 2016 ออนไลน์ เมื่อเดือนกุมภาพันธ์ ๒๕๕๘ - ในประเทศที่เข้าร่วมโครงการ ๔๙ ประเทศ เก็บข้อมูลจากนักเรียน ๖๔,๘๗๒ คน ผู้ปกครอง ๖๒,๗๑๖ คน ครูใหญ่ ๑,๘๔๐ คน ครู ๓,๒๘๗ คน โดยดำเนินการทดลองภาคสนามในระหว่างวันที่ ๑ มีนาคม – ๑๕ เมษายน ๒๕๕๘ และได้รวม PIRLS Literacy (ทดลองภาคสนามใน ๗ ประเทศ) กับ ePIRLS (ทดลองภาคสนามใน ๑๕ ประเทศ) ไว้ด้วย เป็นต้น

         ๓. โครงการศึกษาด้านหน้าที่และความเป็นพลเมืองระดับนานาชาติ หรือ ICCS 2016 (International Civic and Citizenship Education Study)
        ใช้ ICCS 2009 เป็นฐาน วัตถุประสงค์ของโครงการเพื่อศึกษาแนวทางการเตรียมเยาวชนให้มีบทบาทในฐานะที่เป็นพลเมือง เน้นเรื่องแนวโน้มของความรู้สำหรับพลเมือง ความท้าทายใหม่ๆ ในการให้พลเมืองมีส่วนร่วม ความเปลี่ยนแปลงในบริบทเรื่องประชาธิปไตย กลุ่มตัวอย่างเป็นนักเรียนระดับมัธยมศึกษาปีที่ ๒ ประเทศละ ๑๕๐ โรงเรียนเป็นอย่างน้อย และสุ่มตัวอย่างครูที่สอน ม. ๒ ทุกวิชา ประเทศที่เข้าร่วมโครงการมี ๒๔ ประเทศ จำแนกเป็น เอเชีย ๓ ประเทศ ยุโรป ๑๖ ประเทศ ละตินอเมริกา ๕ ประเทศ โดยจะเก็บข้อมูลในซีกโลกใต้ระหว่างเดือนตุลาคม – ธันวาคม ๒๕๕๘ ซีกโลกเหนือระหว่างเดือนกุมภาพันธ์ – เมษายน ๒๕๕๙

        กรอบการประเมินเพิ่มเรื่องความยั่งยืนของสิ่งแวดล้อม ปฏิสัมพันธ์ทางสังคม การใช้สื่อสังคมเพื่อการมีส่วนร่วม ความตระหนักด้านเศรษฐกิจ ศีลธรรมจรรยา จากเนื้อหาเดิมที่มีอยู่แล้วในเรื่องระบบ หลักการการมีส่วนร่วม เอกลักษณ์ ทัศนคติ ความรู้และการมีเหตุมีผล ซึ่งนอกจากประเมินผู้เรียนรายบุคคลแล้วยังประเมินในระดับชุมชน ชั้นเรียน บ้านและเพื่อนด้วย

       ในการเก็บข้อมูลประกอบด้วย
-    เครื่องมือสำหรับนักเรียน เป็นแบบทดสอบ ๔๕ นาที แบบสอบถาม ๔๐ นาที และเครื่องมือระดับภูมิภาคประมาณ ๑๕ นาทีสำหรับยุโรปและละตินอเมริกา
-    เครื่องมือสำหรับครู เป็นแบบสอบถามประมาณ ๓๐ นาที
-    แบบสอบถามสำหรับโรงเรียนประมาณ ๓๐ นาที และ
-    แบบสำรวจออนไลน์สำหรับหน่วยงานระดับชาติเกี่ยวกับความเชี่ยวชาญระดับชาติ
      สำหรับแผนงานในอนาคตจะเพิ่มเรื่องที่เกี่ยวกับหน้าที่ความเป็นพลเมือง เป้าหมายการศึกษาหลังปี ๒๕๕๘ ความเป็นพลโลก การพัฒนาที่ยั่งยืน สิทธิมนุษยชน ทั้งนี้ได้หารือกับยูเนสโกเรื่องการเน้น
ความเป็นพลโลกในการประเมินรอบต่อไปหรือในการติดตามการดำเนินการของ ICCS 2016

         ๔. โครงการศึกษาการเรียนของเด็กปฐมวัย หรือ ECES (IEA Early Childhood Education Study)
        เป็นการสำรวจและวิเคราะห์การจัดการศึกษาปฐมวัยโดยแบ่งกลุ่มอายุของเด็กในการศึกษาเป็น ๒ กลุ่ม กลุ่มปฐมวัยตั้งแต่แรกเกิดถึง ๓ ขวบ และกลุ่มก่อนประถมศึกษาตั้งแต่ ๓ ขวบถึงเข้าเรียน            การดำเนินงานแบ่งเป็น ๒ ระยะ คือ
-    ระยะที่ ๑ เป็นการออกแบบสอบถามด้านนโยบายในระดับประเทศเพื่อให้ได้รายงานเชิงนโยบาย ซึ่งกำลังดำเนินการและจะเสร็จสิ้นในไตรมาสแรกของปี ๒๕๕๙
-    ระยะที่ ๒ เป็นการประเมิน แต่ได้เลื่อนออกไปเนื่องจากมีประเทศเข้าร่วมโครงการน้อยเพียง ๘ ประเทศ ได้แก่ ชิลี สาธารณรัฐเช็ก เดนมาร์ก เอสโตเนีย อิตาลี โปแลนด์ รัสเซีย และสหรัฐอเมริกา

       สำหรับแบบสอบถามครอบคลุมนโยบาย ๕ เรื่อง คือ นโยบายสาธารณะ รูปแบบและผู้ให้บริการ การเข้าถึงและมีส่วนร่วม คุณภาพ ความคาดหวังต่อผลลัพธ์ โดยให้ประเทศที่เข้าร่วมโครงการตอบแบบสอบถามออนไลน์ระหว่างเดือนตุลาคม ๒๕๕๗ ถึงกลางเดือนเมษายน ๒๕๕๘  จากนั้นส่งแบบสอบถาม
ไปยัง NRC

          การประเมินรอบใหม่ของโครงการศึกษาระดับนานาชาติว่าด้วยการรู้คอมพิวเตอร์และสารสนเทศ หรือ ICILS 2018 (International Computer and Information Literacy Study)

         ผลจาก ICILS 2013 ทำให้เกิดการทบทวนนโยบายในหลายๆ ประเทศ สำหรับประเทศที่ได้ยืนยันการเข้าร่วมในการประเมินรอบต่อไปได้แก่ เดนมาร์ก อิตาลี คาซัคสถาน สโลวัก และอุรุกวัย  ส่วนประเทศอื่นๆ อยู่ในระหว่างการพิจารณาเข้าร่วมโครงการ   กำหนดการของการดำเนินงานจะเริ่มในไตรมาสที่สองของปี 2016 ทดลองภาคสนามในปี 2017 ทำการสำรวจหลักในปี 2018 และรายงานได้ในปี 2019/2020

        นอกจากนี้ ประเทศไทยได้นำเสนอประเด็นต่างๆ ในการอภิปรายกลุ่มย่อยตามประเด็นที่ IEA ได้หยิบยกขึ้นมาอภิปราย ดังนี้

         ๑.    ยุทธศาสตร์ในการพัฒนาและการใช้อุปกรณ์ดิจิตอลในโรงเรียน
ประเทศไทยนำเสนอแผนแม่บทเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสารเพื่อการศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ พ.ศ. ๒๕๕๗ – ๒๕๕๙ ซึ่งกำหนดยุทธศาสตร์ ๕ ประการในการพัฒนาและการใช้อุปกรณ์ดิจิตอลในโรงเรียนรวมทั้งการสอบ ดังนี้
    ๑.๑ ยกระดับความสามารถของผู้สอนและบุคลากรทางการศึกษาในการใช้ ICT เพื่อการศึกษา
    ๑.๒ ส่งเสริมระบบการเรียนการสอนแบบอิเล็กทรอนิกส์เพื่อพัฒนาผู้เรียน
    ๑.๓ พัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน ICT เพื่อขยายโอกาสการเข้าถึงบริการทางการศึกษาและ
การเรียนรู้ตลอดชีวิต
    ๑.๔ พัฒนาระบบ ICT เพื่อสนับสนุนการบริหารจัดการและการบริการ
    ๑.๕ ส่งเสริมการวิจัยและพัฒนาองค์ความรู้ด้านเทคโนโลยีและนวัตกรรมเพื่อการศึกษา

        ๒.    การวัดผลระดับชาติด้วยคอมพิวเตอร์
        สถาบันทดสอบทางการศึกษาแห่งชาติ (องค์การมหาชน) มีแผนการการวัดผลระดับชาติด้วยคอมพิวเตอร์ในอนาคตอันใกล้ โดยทดลองนำร่องใช้ระบบ E- testing กับกลุ่มครู และจะขยายผลมาสู่การวัดผลนักเรียน โดยจะวัดผล O-NET และ B-Net ในอนาคต ขณะนี้อยู่ในระหว่างการทดลองเครื่องมือ

         ๓.    ยุทธศาสตร์ในการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้าน IT ในโรงเรียน
        ประเทศไทยได้พัฒนาระบบโครงสร้างพื้นฐานของเครือข่ายคอมพิวเตอร์และอินเตอร์เน็ตให้ ครอบคลุมพื้นที่บริการ รวมทั้งจัดหาโปรแกรมคอมพิวเตอร์เพื่อให้บริการแก่สถานศึกษา พัฒนาระบบ เทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อการเรียนการสอน พัฒนาระบบสารสนเทศเพื่อการบริหารจัดการ สร้างศูนย์กลาง ความรู้และจัดการอบรมเพื่อพัฒนาครู นักเรียน บุคลากรทางการศึกษาและชุมชน

          ๔.    การลงทุนขนาดใหญ่ด้าน IT ประเทศไทยมีการดำเนินการที่สำคัญๆ ดังนี้
         ด้านฮาร์ดแวร์ ได้แก่ โครงการจัดการเรียนการสอนโดยใช้คอมพิวเตอร์พกพาโดยกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร และกระทรวงศึกษาธิการ โครงการพัฒนาคุณภาพการศึกษาทางไกลด้วย ICT ของกระทรวงศึกษาธิการ
         การเข้าถึงอินเทอร์เน็ต โครงการพัฒนาระบบโครงข่ายไร้สายเพื่อสนับสนุนการจัดการเรียนการสอนโดยใช้เครื่องคอมพิวเตอร์พกพาโดยกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร
        ด้านซ็อฟท์แวร์ โครงการพัฒนาคุณภาพการศึกษาทางไกลด้วยเทคโนยีสารสนเทศโดย กระทรวงศึกษาธิการ

       ๕.    การตัดสินใจเรื่อง IT ระดับนโยบาย
        ประเทศไทยตัดสินใจในระดับชาติ ส่วนระดับท้องถิ่นหรือโรงเรียนนำนโยบายไปสู่การปฏิบัติ โดยยึดหลักการให้เทคโนโลยีสารสนเทศสนับสนุนการจัดการเรียนการสอน โดยจัดการเรียนรู้ “ตลอดเวลา” ระยะแรกเริ่มให้นักเรียนสามารถใช้คอมพิวเตอร์สืบค้นหาความรู้จากห้องสมุดซึ่งมีอินเทอร์เน็ต เรียนรู้จากแหล่งเรียนรู้ “ทุกหนแห่ง” นักเรียนสามารถเรียนรู้ร่วมกันจากสื่อต่างๆ เช่น คอมพิวเตอร์ วีดิทัศน์ โทรทัศน์ และอื่นๆ ให้ทุกคนได้พัฒนาตนเองอย่างเต็มศักยภาพตั้งแต่ระดับอนุบาลเป็นต้นไป