วันที่ 14 - 15 ตุลาคม 2569 ดร.พิเชฐ โพธิ์ภักดี เลขาธิการสภาการศึกษา ในฐานะกรรมการกรอบคุณวุฒิอ้างอิงอาเซียนประจำประเทศไทย (Thailand AQRF Committee) มอบหมายให้ ดร.กาญจนา หงษ์รัตน์ ผู้อำนวยการสำนักกรอบคุณวุฒิแห่งชาติ เข้าร่วมการประชุมเชิงปฏิบัติการระดับภูมิภาคเพื่อตรวจสอบและรับรองผลการศึกษาความเป็นไปได้ ภายใต้ประเด็นสำคัญด้านเศรษฐกิจของอาเซียน ประเด็นที่ 3 (Priority Economic Deliverable: PED 3) เรื่อง ปฏิญญาผู้นำอาเซียนว่าด้วยการเคลื่อนย้ายแรงงานดิจิทัลข้ามพรมแดน ผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์ โดยมีผู้แทนจากประเทศสมาชิกอาเซียนและองค์กรที่เกี่ยวของอาเซียน ได้แก่ ที่ประชุมเจ้าหน้าที่อาวุโสด้านเศรษฐกิจอาเซียน (SEOM) ที่ประชุมเจ้าหน้าที่อาวุโสอาเซียน (SOM) ที่ประชุมเจ้าหน้าที่อาวุโสด้านแรงงานอาเซียน (SLOM) ที่ประชุมเจ้าหน้าที่อาวุโสด้านดิจิทัลอาเซียน (ADGSOM) ที่ประชุมอธิบดีกรมตรวจคนเข้าเมืองและหัวหน้าฝ่ายกงสุลของกระทรวงการต่างประเทศอาเซียน (DGICM) คณะกรรมการประสานงานด้านบริการอาเซียน (CCS) คณะกรรมการประสานงานด้านพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์และเศรษฐกิจดิจิทัลอาเซียน (ACCED) และคณะกรรมการกรอบคุณวุฒิอ้างอิงอาเซียน (AQRFC) รวมถึงหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเข้าร่วมการประชุม ณ กรุงมะนิลา สาธารณรัฐฟิลิปปินส์ ในรูปแบบผสมผสาน (Hybrid Meeting)

การประชุมมีวัตถุประสงค์เพื่อหารือและให้ข้อคิดเห็นต่อผลการศึกษาความเป็นไปได้ในการจัดทำระบบ ASEAN Digital Talent Mobility Pass เพื่อสนับสนุนการเคลื่อนย้ายแรงงานดิจิทัลระหว่างประเทศสมาชิกอาเซียน โดยผลการศึกษาเบื้องต้นพบว่า ประเทศสมาชิกอาเซียนมีทิศทางการพัฒนาเศรษฐกิจดิจิทัลและความต้องการกำลังคนที่สอดคล้องกันในหลายสาขา โดยแรงงานดิจิทัลไม่ได้จำกัดเฉพาะผู้เชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ แต่ครอบคลุมถึงบุคลากรที่ประยุกต์ใช้เทคโนโลยีดิจิทัลในสาขาอาชีพต่าง ๆ ซึ่งเป็นกลุ่มที่มีความต้องการการจ้างงานสูง นอกจากนี้ ผลการศึกษายังพบข้อจำกัดสำคัญด้านกฎระเบียบการเข้าเมืองและการทำงาน รวมถึงการรับรองและตรวจสอบคุณวุฒิและสมรรถนะ เนื่องจากข้อตกลงยอมรับร่วมของอาเซียน (Mutual Recognition Arrangements: MRAs) ที่มีอยู่ในปัจจุบันยังไม่ครอบคลุมอาชีพด้านดิจิทัล จึงมีข้อเสนอให้พิจารณานำกรอบคุณวุฒิอ้างอิงอาเซียน (ASEAN Qualifications Reference Framework: AQRF) มาใช้สนับสนุนการเทียบเคียงคุณวุฒิ รวมถึงการรับรองสมรรถนะและคุณวุฒิระยะสั้น (Micro-credentials) เพื่อประกอบการพัฒนาระบบ ASEAN Digital Talent Mobility Pass

ที่ประชุมได้ร่วมกันระดมความคิดเห็นในประเด็นที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนากำลังคนในกลุ่มดิจิทัล โดยมุ่งเน้นอาชีพที่รองรับเทคโนโลยีในปัจจุบัน และในอีก 5 ปีข้างหน้า เช่น AI, Quantum, AI Engineering, Cyber Security เป็นต้น โดยที่ประชุมเห็นพ้องกันว่าการเคลื่อนย้ายกำลังคนจำเป็นต้องอยู่ภายใต้กฎระเบียบของแต่ละประเทศ และการมี work permit ทั้งนี้การเคลื่อนย้ายต้องคำนึงถึงกรอบความร่วมมือและหลักการนอกเหนือจากกรอบความร่วมมือ MRAs แล้ว ยังรวมถึงข้อตกลงยอมรับร่วมด้านทักษะฝีมือแรงงาน (Mutual Recognition of Skills: MRS) กรอบคุณวุฒิอ้างอิงอาเซียน (AQRF) รวมถึงการขยายไปสู่ EU Blue Card (ใบอนุญาตทำงานและพำนักอาศัยในสหภาพยุโรป) ทั้งนี้ ประเทศสมาชิกอาเซียนเสนอให้มีการทำข้อตกลงร่วมกัน โดยอาจทำในลักษณะโครงการนำร่อง หรือคู่ความร่วมมือ (Bilateral) ซึ่งจำเป็นต้องเชื่อมโยงกับ AQRF

ทั้งนี้ การประชุมมีกำหนดหารือแนวทางการพัฒนาระบบดังกล่าวและร่างปฏิญญาผู้นำอาเซียนว่าด้วยการเคลื่อนย้ายแรงงานดิจิทัลข้ามพรมแดน เพื่อรวบรวมข้อคิดเห็นจากประเทศสมาชิกอาเซียนและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง สำหรับการปรับปรุงผลการศึกษาและกำหนดแนวทางความร่วมมือระดับภูมิภาคต่อไป