วันที่ 2 ตุลาคม 2569 ดร.วิภาดา วานิช ผู้อำนวยการสำนักนโยบายความร่วมมือกับต่างประเทศ พร้อมด้วย นางสาวเฉลิมพร ปัญจาสุธารส นักวิชาการศึกษาปฏิบัติการ สำนักนโยบายความร่วมมือกับต่างประเทศ สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา (สกศ.) เดินทางเข้าร่วมแลกเปลี่ยนองค์ความรู้และหารือแนวทางการพัฒนาความร่วมมือในอนาคตกับ Educational Research Institute – National Research Institute (ERI NRI) ณ กรุงวอร์ซอ สาธารณรัฐโปแลนด์

ERI NRI เป็นสถาบันวิจัยภาครัฐด้านการศึกษาของโปแลนด์ที่มีบทบาทสำคัญในการเชื่อมโยงงานวิจัยเข้ากับการกำหนดนโยบายและการปฏิบัติ รวมทั้งรับผิดชอบการศึกษาระดับนานาชาติที่สำคัญ และนำผลการศึกษาไปพัฒนาเป็นข้อเสนอสำหรับครู ผู้บริหารสถานศึกษา และผู้กำหนดนโยบาย จุดเด่นสำคัญของ ERI NRI คือการขับเคลื่อน Evidence-Based Education โดยใช้ข้อมูลเชิงประจักษ์ และการวิจัยเชิงทดลอง ในการตรวจสอบว่ามาตรการหรือแนวทางใดได้ผลจริงก่อนนำไปขยายผลในระบบการศึกษา

การแลกเปลี่ยนครั้งนี้ให้ความสำคัญกับบทบาทของ ERI NRI ในการสนับสนุนการปฏิรูปการศึกษาของโปแลนด์ภายใต้ Reforma26 – Kompas Jutra (Compass for Tomorrow) ซึ่ง ERI NRI เป็นองค์กรหลักด้านวิชาการและการวิจัยของกระทรวงศึกษาธิการโปแลนด์ โดยทำหน้าที่วางฐานข้อมูลและหลักฐานเชิงวิชาการสำหรับการพัฒนาหลักสูตรแกนกลางใหม่ การจัดการเรียนการสอน และระบบการประเมินผล รวมถึงการพัฒนา Graduate Profile ซึ่งกำหนดทิศทางการพัฒนาผู้เรียนตั้งแต่ระดับปฐมวัยจนถึงระดับมัธยมศึกษา โดยให้ความสำคัญทั้งทักษะพื้นฐาน (Foundational Skills) ความสามารถในการกำกับตนเอง (Agency) และทักษะข้ามศาสตร์ (Transversal Skills)

ประเด็นสำคัญที่ฝ่าย สกศ. ได้เรียนรู้ คือแนวทางของโปแลนด์ในการนำหลักฐานเชิงประจักษ์มาใช้เป็นฐานของการปฏิรูปการศึกษาอย่างเป็นระบบ ตั้งแต่การวินิจฉัยปัญหาด้วยข้อมูลระดับชาติและนานาชาติ การออกแบบนโยบาย การพัฒนาแนวทางจัดการเรียนรู้ ไปจนถึงการทดลองและประเมินผลก่อนขยายผลในวงกว้าง โดย ERI NRI ใช้การวิจัยเชิงทดลอง เพื่อตรวจสอบผลกระทบของนวัตกรรมทางการศึกษา 

อีกประเด็นที่น่าสนใจคือการออกแบบกลไกเพื่อนำผลการวิจัยไปสู่การปฏิบัติจริงในสถานศึกษา อาทิ การสร้างเครือข่ายครูและผู้บริหารสถานศึกษาเพื่อทำหน้าที่เป็น “Reform Ambassadors” การทดลองใช้นวัตกรรมในพื้นที่จริง การพัฒนาการประเมินเพื่อพัฒนาการเรียนรู้ ตลอดจนการนำเครื่องมือการสอนที่มีหลักฐานรองรับมาสนับสนุนครู โดยมีเป้าหมายให้การปฏิรูปเกิดผลในห้องเรียนอย่างเป็นรูปธรรมและไม่กลายเป็นภาระเพิ่มเติมสำหรับครู

นอกจากนี้ ทั้งสองฝ่ายยังได้แลกเปลี่ยนประสบการณ์ด้านการเปลี่ยนผ่านสู่การศึกษาดิจิทัล ซึ่งประเทศโปแลนด์ได้เชื่อมโยงการพัฒนาทักษะดิจิทัลและปัญญาประดิษฐ์เข้ากับการปฏิรูปหลักสูตรการศึกษา รวมถึงการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัล การเตรียมความพร้อมของครู และการกำหนดกรอบการใช้ AI ในการศึกษา โดยมุ่งให้เทคโนโลยีเป็นเครื่องมือสนับสนุนทักษะการคิดขั้นสูง การกำกับตนเอง และความสามารถในการใช้เทคโนโลยีอย่างรู้เท่าทันมากกว่าการนำเทคโนโลยีมาใช้เพียงเพราะเป็นกระแสใหม่

การแลกเปลี่ยนครั้งนี้สะท้อนให้เห็นถึงแนวทางที่โดดเด่นของโปแลนด์ในการปฏิรูปการศึกษาบนฐานของ ข้อมูล งานวิจัย และหลักฐานเชิงประจักษ์ ตั้งแต่การกำหนดเป้าหมายผู้เรียน การออกแบบหลักสูตรและการประเมินไปจนถึงการทดลองก่อนนำไปใช้จริง ซึ่งเป็นแนวปฏิบัติที่ดีในการพัฒนานโยบายการศึกษาของประเทศไทย โดยเฉพาะในมิติของการเชื่อมโยงงานวิจัยกับการกำหนดนโยบายและการนำไปสู่การปฏิบัติ

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษามุ่งหวังจะขยายความร่วมมือกับ ERI NRI ในประเด็นที่ทั้งสองฝ่ายมีความสนใจร่วมกัน อาทิ การพัฒนานโยบายการศึกษาโดยใช้ฐานข้อมูลวิจัย การพัฒนากรอบคุณลักษณะผู้เรียน ตลอดจนการประเมินประสิทธิผลของนโยบายและนวัตกรรมทางการศึกษา ซึ่งจะนำไปสู่การพัฒนาระบบการศึกษาที่ตอบโจทย์ผู้เรียนและการเปลี่ยนแปลงของโลกในอนาคตอย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืนต่อไป