วันที่ 15 กันยายน 2569 รศ.ดร.ประวิต เอราวรรณ์ เลขาธิการสภาการศึกษา เป็นประธานการประชุมสัมมนาเพื่อเผยแพร่รายงานสภาวะการศึกษาไทย ไตรมาสที่ 3 ปีงบประมาณ พ.ศ.2569 โดยผู้ทรงคุณวุฒิ นักวิชาการ ผู้แทนจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ผู้บริหาร อาจารย์ ครู และบุคลากรทางการศึกษา ร่วมประชุมกว่า 120 คน ณ โรงแรมแมนดาริน กรุงเทพมหานคร ควบคู่กับการถ่ายทอดสดผ่านสื่อสังคมออนไลน์ Facebook สภาการศึกษา กว่า 300 คน

รศ.ดร.ประวิต กล่าวเปิดการประชุมสัมมนาฯ และรายงานสภาวะการศึกษาไทย ไตรมาสที่ 3 ปีงบประมาณ  พ.ศ.2569 กล่าวสรุปภาพรวมและทิศทางการยกระดับการศึกษาไทย จากผลการประเมิน PISA รอบล่าสุด รวมถึงแนวทางการขับเคลื่อนนโยบายของสำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษาเพื่อมุ่งสู่ PISA 2029 และเป้าหมายการศึกษาปี 2030 จากสถานการณ์ PISA และจุดเปลี่ยนของประเทศไทยในรอบการประเมินนี้ ประเทศไทยมีสัญญาณการฟื้นตัว (Recovery) ที่เด่นชัด โดยเป็น 1 ใน 8 ประเทศเขตเศรษฐกิจทั่วโลกที่มีคะแนนเพิ่มขึ้นทั้ง วิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ และการอ่าน ถึงแม้จะฟื้นตัวแต่ยังคงเป็นจุดที่ต้องเร่งพัฒนา เนื่องจากยังต่ำกว่าเกณฑ์มาตรฐานในภาพรวมระดับสากล กลุ่มประเทศ OECD และ Partner ส่วนใหญ่มีคะแนนลดลงอย่างมีนัยสำคัญ ปัญหาคะแนนถดถอยจึงเป็นปรากฏการณ์ร่วมทั่วโลก แต่ระบบการศึกษาไทยสามารถดีดตัวกลับมาจากจุดต่ำสุดได้สำเร็จ จุดแข็งและศักยภาพของเด็กไทย เมื่อวิเคราะห์เจาะลึกด้านพฤติกรรมและจิตวิทยา พบปัจจัยบวกสำคัญ ทักษะการประยุกต์ใช้ของเด็กไทยมีสัดส่วนคะแนนด้านการแก้ปัญหาในชีวิตประจำวันที่สูงขึ้น สัมพันธภาพในห้องเรียนที่ครูใส่ใจและอธิบายจนเข้าใจเด็ก ความเพียรพยายามของเด็กเมื่อเจองานยาก สัดส่วนเด็กช้างเผือกที่สะท้อนความยากจนไม่ได้กำหนดชะตากรรมการเรียนรู้ สำหรับเรื่องที่ต้องเร่งแก้ไข ได้แก่ ความเหลื่อมล้ำทางวิชาการ การคิดวิเคราะห์เชิงดิจิทัล ภัย Cyberbullying บทบาทครอบครัวที่ลดลง และกรอบคิดและจิตวิทยาผู้เรียนที่เด็กไทยยังขาดความยืดหยุ่นในการปรับตัว 

เพื่อแก้ปัญหาตรงจุด สกศ. และ OECD ได้เสนอแนวทางการขับเคลื่อนนโยบาย ดังนี้ 1) การปรับสูตรจัดสรรงบประมาณ ตามความต้องการจำเป็นจริง เพื่อลดความเหลื่อมล้ำระหว่างโรงเรียน 2) การยกระดับคุณภาพการสอนที่มุ่งเน้นการพัฒนาทักษะการจัดการเรียนการสอนของครูในห้องเรียน 3) การวางกรอบ AI Framework & Digital Literacy ปลูกฝังการคิดวิเคราะห์เชิงลึกอย่างเหมาะสม 4) การสร้างความเป็นหุ้นส่วนกับครอบครัวให้ผู้ปกครองร่วมดูแลและสื่อสารกับเด็ก เพื่อสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการเรียนรู้ นอกจากนี้ ประเทศไทยได้รับเกียรติเป็นเจ้าภาพจัดการประชุมระดับภูมิภาค UNESCO Regional High-Level Consultation Asia Meeting เพื่อร่วมกำหนดทิศทางการศึกษาระดับนานาชาติในปี 2030 เป็นเครื่องยืนยันว่า การขับเคลื่อนการศึกษาไทยต่อจากนี้จะต้องดำเนินงานบนพื้นฐานของข้อมูลเชิงประจักษ์ (Evidence-based Policy) เพื่อยกระดับศักยภาพของผู้เรียนและเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศอย่างยั่งยืน

ที่ประชุมร่วมรับฟังเสวนา เรื่อง From Policy to Classroom: เส้นทางประเทศไทยสู่ผลลัพธ์การเรียนรู้ PISA 2029 โดยได้รับเกียรติจาก นางธันยากานต์ กุลศุภกร ผู้ช่วยผู้อำนวยการสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (สสวท.) นายพลวัฒน์ การุญภาสกร ผู้อำนวยการกองการศึกษาท้องถิ่น กรมส่งเสริมการปกครองส่วนท้องถิ่น นางสาวอัญชิสา เหมทานนท์ รองผู้อำนวยการโรงเรียนสตรีวิทยา 2 ในพระราชูปถัมภ์ฯ และ ดร.รังสรรค์ วิบูลย์อุปถัมภ์ อดีตเจ้าหน้าที่ด้านการศึกษา องค์การยูนิเซฟ ประเทศไทย ร่วมเป็นผู้ดำเนินรายการ ที่ประชุม ยกระดับคุณภาพการศึกษาขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการประเมิน PISA ถือเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญที่เกิดจากการบูรณาการงานอย่างจริงจังระหว่างภาครัฐ ท้องถิ่น และหน่วยงานเชี่ยวชาญ จากเดิมที่ขาดแคลนทั้งบุคลากรเฉพาะทางและงบประมาณ ได้ก้าวเข้าสู่การทำงานเชิงยุทธศาสตร์ร่วมกับบอร์ด PISA ระดับชาติ กทม. และ สสวท. ซึ่งนำไปสู่การติดตามผลเชิงนโยบายอย่างเข้มข้น ผลักดันให้ผู้บริหารทุกระดับลงมาขับเคลื่อนอย่างมีทิศทาง แม้คะแนนรวมจะยังอยู่ในกลุ่มที่ต้องพัฒนาอย่างต่อเนื่อง แต่ผลการประเมิน PISA ล่าสุดสะท้อนถึงพัฒนาการเชิงบวก โดยคะแนนของโรงเรียนสังกัด อปท. เพิ่มขึ้นครอบคลุมทั้ง 3 ด้าน (วิทยาศาสตร์ คณิตศาสตร์ และการอ่าน) ปัจจัยแห่งความสำเร็จเกิดจาก 3 มิติหลัก คือ 1. พัฒนาการของผู้เรียน 2. การยกระดับศักยภาพครูและงบประมาณ และ3.นวัตกรรมการเรียนรู้เชิงรุก ทั้งนี้ ผลสำเร็จของ PISA ไม่ใช่ภาระของครูชั้นมัธยมศึกษาเพียงอย่างเดียว แต่เป็นผลลัพธ์จากการวางรากฐานระบบนิเวศการเรียนรู้ร่วมกันของครูทุกระดับชั้น ตั้งแต่ปฐมวัย ประถมศึกษา จนถึงมัธยมศึกษา โดยมุ่งยกเลิกวัฒนธรรมการเรียนแบบท่องจำดั้งเดิม แล้วเน้นการคิดวิเคราะห์เพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษาท้องถิ่นอย่างยั่งยืน