วันที่ 17 สิงหาคม 2569 รศ.ดร.ประวิต เอราวรรณ์ เลขาธิการสภาการศึกษา เป็นประธานเปิดการประชุมทางวิชาการ เรื่อง ดัชนีการศึกษาแห่งชาติเพื่อเป็นฐานข้อมูลในระดับนานาชาติ โดยมี วิทยากร ได้แก่ นายพงศ์ทัศ วนิชานันท์ สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (TDRI) ดร.ปิยะนิตย์ โอนพรัตน์วิบูลย์ สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ นางอรศรี ฮินท่าไม้ สำนักงานสถิติแห่งชาติ พร้อมด้วย ผู้ทรงคุณวุฒิ ผู้บริหาร นักวิชาการ ดร.รุ่งนภา จิตรโรจนรักษ์ ที่ปรึกษาด้านวิจัยและประเมินผลการศึกษา นายวีระพงษ์ อู๋เจริญ ผู้อำนวยการสำนักประเมินผลการจัดการศึกษา และบุคลากรสำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา (สกศ.) ร่วมประชุม ณ โรงแรมแมนดาริน กรุงเทพมหานคร

รศ.ดร.ประวิต กล่าวว่า ขณะนี้ไทยกำลังอยู่ในขั้นตอนการเข้าเป็นสมาชิกองค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา (OECD) ซึ่งให้ความสำคัญกับการมีระบบฐานข้อมูลการศึกษา เพื่อใช้ติดตามความก้าวหน้าของประเทศและประเมินผลการดำเนินนโยบาย ซึ่งการจัดทำดัชนีชี้วัดการศึกษาแห่งชาติ (Thailand National Education Index: TNEI) จะเป็นหนึ่งในข้อมูลสำคัญของประเทศไทยที่สะท้อนสถานการณ์การศึกษาอย่างเป็นองค์รวม ในปีหน้าสภาการศึกษาได้วางแผนดำเนินโครงการสำคัญคือ โครงการวัดประสิทธิภาพการใช้ครู เพื่อสะท้อนนโยบาย ภาระงาน บทบาทของผู้บริหารและครูในโรงเรียน และโครงการ Survey on Social and Emotional Skills (SSES) เพื่อผลักดันการพัฒนาทักษะทางสังคมและอารมณ์ของผู้เรียนไทย ซึ่งเป็นองค์ประกอบสำคัญของคุณภาพการศึกษา โดยเฉพาะตัวแปรสำคัญคือ RQ (Resilience Quotient) หรือภูมิคุ้มกันทางใจ ซึ่งจะประโยชน์ต่อการนำข้อมูลไปใช้ในการวางแผน ติดตาม และประเมินผลนโยบายทางการศึกษา ตลอดจนเตรียมความพร้อมด้านข้อมูลจากหน่วยงานกำหนดนโยบาย สถาบันอุดมศึกษา ผู้เชี่ยวชาญ ตลอดจนองค์กรระหว่างประเทศ เพื่อให้การพัฒนา TNEI เป็นไปตามมาตรฐานและกรอบการดำเนินงานของ OECD

จากนั้น ที่ประชุมร่วมรับฟังการนำเสนอ “กรอบดัชนีการศึกษาแห่งชาติเพื่อเป็นฐานข้อมูลในระดับนานาชาติ” โดย นายวีระพงษ์ ผู้อำนวยการสำนักประเมินผลการจัดการศึกษา สกศ. ได้เน้นถึงความสำคัญของการพัฒนาดัชนีชี้วัดการศึกษาแห่งชาติ (Thailand National Education Index: TNEI) ในฐานะระบบข้อมูลสารสนเทศทางการศึกษาที่จะเป็นอีกกลไกในการขับเคลื่อนประเทศไทยเข้าเป็นสมาชิก OECD ที่สะท้อนภาพรวมการศึกษาอย่างรอบด้าน เชื่อมโยงข้อมูลจริง และเทียบเคียงได้ระดับสากลสอดคล้องกับมาตรฐานของ OECD, UNESCO รวมถึง World Bank

โดย TNEI จะทำหน้าที่เป็นเข็มทิศเชิงนโยบายเพื่อช่วยกำหนดทิศทาง เป้าหมาย และเป็นเครื่องมือบริหารจัดการติดตามและประเมินผล นำไปสู่การสร้างความน่าเชื่อถือในระดับสากล ผ่านการรวบรวมข้อมูลตัวชี้วัดสำคัญจากข้อมูลเชิงสถิติและการสำรวจความคิดเห็น ซึ่งกำหนดองค์ประกอบในการวัดผล 5 มิติ ได้แก่ 1) การเข้าถึงระบบการศึกษา (Access to Education) 2) คุณภาพและผลลัพธ์ผู้เรียน (Quality and Learner Outcomes) 3) ประสิทธิภาพในการจัดการศึกษา (Efficiency) 4) ความเชื่อมโยงกับชีวิตและงาน (Life and Work Relevance) และ 5) ความพร้อมต่ออนาคต (Future Readiness) การมี TNEI จะช่วยให้ผู้กำหนดนโยบายมองเห็นภาพรวมและแนวโน้มของการศึกษาในทุกมิติ สามารถวิเคราะห์จุดแข็ง จุดอ่อน และประเด็นเร่งด่วน เพื่อสนับสนุนการกำหนดนโยบายและจัดสรรทรัพยากรอย่างตรงจุด อันนำไปสู่การยกระดับการศึกษาไทยสู่มาตรฐานสากลที่ยั่งยืน

จากนั้นเป็นการเสวนา “จากข้อมูลสู่การกำหนดนโยบาย: ดัชนีการศึกษาแห่งชาติกับอนาคตฐานข้อมูลเพื่อการพัฒนาประเทศ” ซึ่งวิทยากรร่วมแลกเปลี่ยนมุมมองการใช้ฐานข้อมูลเพื่อการพัฒนาประเทศ โดยมีความเห็นภาพรวมต่อ TNEI ควรถูกออกแบบให้เป็นเครื่องมือด้านนโยบายอย่างเป็นระบบเชื่อมโยงตั้งแต่ Input-Process-Output-Outcome ไปจนถึง Impact พร้อมทั้งควรกำหนดนิยามของทั้ง 5 มิติให้ชัดเจนก่อนกำหนดตัวชี้วัด นอกจากนี้มีข้อเสนอให้มีตัวชี้วัดสมรรถนะแห่งอนาคต เพื่อเป็นระบบเตือนภัยล่วงหน้าต่อความเสี่ยงและการเปลี่ยนแปลง ซึ่งมิใช่เพียงรายงานอดีตแต่ต้องมีแกนหลักที่มั่นคงในการวัดสิ่งสำคัญอย่างต่อเนื่อง ควบคู่กับการยืดหยุ่นต่อโลกยุคใหม่ เช่น AI Literacy ทักษะดิจิทัลขั้นสูง สุขภาวะจิตใจ ความยั่งยืน และทักษะใหม่ที่เกิดขึ้นในอนาคต (Emerging Skills) พร้อมกันนี้ การศึกษาคือจุดเริ่มต้นแต่ตลาดแรงงานคือผลลัพธ์ที่แท้จริง กลไกการบูรณาการฐานข้อมูลจึงต้องก้าวข้ามข้อจำกัดของข้อมูลแบบแยกส่วน (Data Silo) สู่การออกแบบสถาปัตยกรรมข้อมูลเชิงนโยบายที่เชื่อมโยงสถานการณ์และคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลอย่างเคร่งครัด ตลอดจนเน้นการสร้างบทบาทเชิงรุกร่วมกันในการจัดเตรียมฐานข้อมูลที่ไม่เพียงรองรับการเข้าเป็นสมาชิก OECD เท่านั้น แต่ยังเป็นเครื่องมือพัฒนาคุณภาพการศึกษาอย่างแท้จริง