วันที่ 15 พฤษภาคม 2569 ดร.เอกวัฒน์ ล้อสุนิรันดร์ ผู้ช่วยเลขาธิการสภาการศึกษา เป็นประธานการประชุมเชิงปฏิบัติการ เรื่อง การพัฒนาระบบรองรับการเรียนรู้ตลอดชีวิตสู่การยกระดับคุณภาพคน : วัยสูงอายุ เพื่อสะท้อนสถานการณ์ ปัญหา ความท้าทาย สู่การบูรณาการความร่วมมือพัฒนาทุนมนุษย์และทรัพยากรของหน่วยงาน โดยมี ดร.ชัยยศ อิ่มสุวรรณ์ กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ คณะกรรมการสภาการศึกษา ให้เกียรติเป็นวิทยากร นางอำภา พรหมวาทย์ ที่ปรึกษาด้านนโยบายและแผนการศึกษา สกศ. นางสาวกิ่งกาญจน์ เมฆา ผู้อำนวยการสำนักนโยบายและแผนการศึกษา สกศ. พร้อมผู้บริหาร อาจารย์ ผู้แทนจากหน่วยงานภาคการศึกษา ภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาสังคมร่วมแลกเปลี่ยนมุมมอง ณ โรงแรมรอยัลปริ๊นเซส หลานหลวง กรุงเทพมหานคร

ดร.เอกวัฒน์ กล่าวว่า สภาการศึกษาเป็นหน่วยงานที่มีภารกิจในการกำหนดนโยบายการศึกษาของชาติ โดยเห็นถึงความสำคัญของแนวคิดการเรียนรู้ตลอดชีวิต (Lifelong Learning)  ที่มีส่วนสำคัญในการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ท่ามกลางบริบทโลกที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ซึ่งเป็นแนวคิดที่สอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี (พ.ศ. 2561–2580) แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560–2579 รวมไปถึงสอดรับกับแนวนโยบายของนายประเสริฐ จันทรรวงทอง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ ที่มุ่งหมายให้ประชากรไทยเป็นผู้เรียนรู้ตลอดชีวิตได้อย่างมั่นคง อีกทั้งปัจจุบัน AI เข้ามามีบทบาทในการเรียนรู้ ดังนั้นการสร้างความตระหนักให้เกิดการเรียนรู้ด้วยตนเองและรู้เท่าทันจึงเป็นเรื่องสำคัญ

ดร.ชัยยศ ชี้ให้เห็นการเปลี่ยนแปลงของโลกในศตวรรษที่ 21 ที่ขับเคลื่อนด้วยเทคโนโลยีดิจิทัล มีองค์ความรู้ใหม่ๆ เกิดขึ้นตลอดเวลา ทำให้ฐานความรู้เดิมจึงไม่เพียงพอ ดังนั้นแนวคิดการเรียนรู้ตลอดชีวิตจึงเป็นทักษะที่สำคัญในการพัฒนาการเรียนรู้ให้สอดคล้องวิถีชีวิต โดยสอดคล้องกับองค์กร UNESCO ที่มุ่งเน้นการยกระดับทุนมนุษย์จากการสร้าง “สังคมแห่งการเรียนรู้” (Learning Society) ในขณะเดียวกันปัจจุบันโครงสร้างประชากรมีการเปลี่ยนแปลง สังคมผู้สูงอายุเพิ่มมากขึ้นในขณะที่เด็กเกิดใหม่ลดลง ดังนั้นหน่วยงานทุกภาคส่วนจึงต้องร่วมวางแผนบูรณาการความร่วมมือในการจัดการเรียนรู้พร้อมคำนึงถึงข้อจำกัดในมิติด้านต่างๆ ตั้งแต่ ด้านสุขภาพ ด้านจิตใจ ด้านดิจิทัล การบริหารจัดการด้านการเงิน รวมไปถึงสภาพแวดล้อม

ต่อมาที่ประชุมได้ร่วมระดมความคิดเห็นเกี่ยวกับการพัฒนาระบบรองรับการเรียนรู้ตลอดชีวิตสู่การยกระดับคุณภาพคนในวัยสูงอายุ ในด้านบริบทหน้าที่และการดำเนินงานการเสริมกสร้างการเรียนรู้ของทุกภาคส่วนมีการบูรณาการร่วมกันของภาคีเครือข่ายในการจัดกิจกรรมและพื้นที่ในการเรียนรู้ร่วมกัน มุ่งเน้นให้ผุ้สูงวัยเกิดการมีส่วนร่วมในการทำงานและร่วมกิจกรรม โดยเน้นการดึงศักยภาพให้เป็น Resource Person ของสังคม ให้เกิดการเห็นคุณค่าของผู้สูงวัยทั้งต่อตนเองและคนรอบข้าง ในด้านสาธารณสุขมีการบูรณาการร่วมกันกับ อปท. ในการมุ่งเน้นการสนับสนุนด้านการดูแลสุขภาพกายและจิตใจ ผ่านการอบรมผู้สูงวัย/ผู้ดูแล การจัดสรรพี่เลี้ยง และแพลตฟอร์มการเรียนรู้ เพื่อให้ผู้สูงวัย/ผู้ดูแล เกิดความรู้ ความเข้าใจ เตรียมพร้อมและปรับกระบวนการเรียนรู้ในการดูแลตนเอง สำหรับการประกอบวิชาชีพด้านสถาบันคุณวุฒิวิชาชีพและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับสถานประกอบการ มีการจัดการฝึกอบรมวิชาชีพให้กับผู้สูงวัย พร้อมรองรับการเทียบโอนประสบการณ์และรับรองคุณวุฒิการศึกษาเพื่อรองรับความต้องการผู้สูงวัยที่ต้องการประกอบวิชาชีพ

ในขณะเดียวที่ประชุมได้สะท้อนปัญหาหรืออุปสรรคเกี่ยวกับการเรียนรู้ของผู้สูงอายุ คือความเหลื่อมล้ำในการเข้าสู่ระบบการประกอบวิชาชีพของผู้สูงวัยในพื้นที่ชนบทที่เกิดการรับรู้และเข้าถึงข้อมูลน้อยกว่า อีกทั้งความเชื่อมโยงความต้องการบุคลากรของสถานประกอบการบางพื้นที่ที่อาจไม่รองรับกลุ่มผู้สูงวัย รวมถึงงบประมาณการสนับสนุนการเรียนรู้ผู้สูงวัยที่ไม่เพียงพอต่อการดำเนินการให้บรรลุตามแผนหรือนโยบาย ซึ่งจากการสะท้อนของหน่วยงานทุกภาคส่วน ที่ประชุมได้ให้ข้อเสนอแนะในการพัฒนาการเรียนรู้ตลอดชีวิต ดังนี้ มุ่งเน้นการปรับมุมมองต่อผู้สูงวัย สร้างจิตสำนึก สร้างความเข้าใจด้านสุขภาพและอารมณ์ของผู้สูงวัยเพื่อลดช่องว่างระหว่างช่วงวัย การสร้างการเรียนรู้ระดับมหภาค โดยมีหน่วยงานกลางในการเชื่อมโยงการบูรณาการจัดกิจกรรมร่วมกันตั้งแต่ระดับนโยบายไปสู่การปฏิบัติ พร้อมควรเตรียมความพร้อมสำหรับสังคมสูงวัยและผู้เกี่ยวข้องในทุกมิติ ตั้งแต่มิติด้านเศรษฐกิจ สังคม สภาพแวดล้อม และสุขภาพ โดยเฉพาะด้านสุขภาพเพราะหากผู้สูงวัยมีความรู้ความเข้าใจในสภาวะกายและจิตใจจะช่วยให้เกิดการเรียนรู้แบบ Longevity ที่ยั่งยืน

ผลจากการระดมความคิดเห็นทั้งหมดนี้เป็นการสะท้อนภาพรวมเชิงระบบของการเรียนรู้ตลอดชีวิตในประเทศไทย โดย สกศ. จะรวบรวมข้อมูลไปสังเคราะห์และจัดทำข้อเสนอแนวทางการพัฒนาระบบรองรับการเรียนรู้ตลอดชีวิตของประเทศไทยต่อไป