วันที่ 26 มีนาคม 2569 สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา (สกศ.) ร่วมกับ สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.) และกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) เป็นเจ้าภาพจัดการประชุม “รับฟังความคิดเห็นต่อแนวทางการพัฒนานวัตกรรมทางสังคมเพื่อพัฒนาทุนมนุษย์และยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน” โดยมี ผศ.ดร.พูลศักดิ์ โกษียาภรณ์ รองผู้อำนวยการ สกสว. นางสาวศิรี จงดี รองผู้อำนวยการสถาบันวิจัยเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา กสศ. ดร.รุ่งนภา จิตรโรจนรักษ์ ที่ปรึกษาด้านวิจัยและประเมินผลการศึกษา สกศ. พร้อมด้วย ผู้ทรงคุณวุฒิ นักวิชาการด้านการศึกษา และผู้แทนจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ร่วมประชุม ณ โรงแรมอัศวิน แกรนด์ คอนเวนชั่น กรุงเทพมหานคร

ที่ประชุมรับฟังบรรยายพิเศษ เรื่อง “ร่าง กรอบแผนด้านวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมของประเทศ พ.ศ. 2571 – 2575 และแนวคิดของแผน ววน. ด้านการพัฒนานวัตกรรมทางสังคมเพื่อพัฒนาทุนมนุษย์และยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน” โดย ผศ.ดร.พูลศักดิ์ โกษียาภรณ์ ได้ฉายภาพยุทธศาสตร์แผนการวิจัยของประเทศในระยะ 5 ปีข้างหน้า ที่มุ่งการวิจัย นวัตกรรม และเทคโนโลยีเป็นเครื่องมือหลัก ประกอบด้วย 4 ยุทธศาสตร์ ได้แก่ 1) Competitiveness 2) Inclusiveness & Environment 3) Future Readiness & National Security และ 4) การพัฒนาระบบนิเวศ ววน. ตลอดจนแนวคิดของแผนฯ ซึ่งมีทุนมนุษย์เป็นหนึ่งในทุนสำคัญที่จะช่วยสร้างความเข้มแข็งของเศรษฐกิจฐานรากและสังคมฐานความรู้ โดย ววน. จะขับเคลื่อนนวัตกรรมผ่านกลไกหลักของประเทศ การเปลี่ยนผ่านการศึกษาด้วยนวัตกรรม ขยายผลไปสู่ประชาชนอย่างยั่งยืน (CBR) รวมถึงพัฒนากลไกและนโยบายใหม่ๆ เชื่อมโยงเครือข่ายวิจัยทางการศึกษาระดับสากล

จากนั้น ดร.รุ่งนภา จิตรโรจนรักษ์ ได้นำเสนอ “ความสอดคล้องของทิศทางการวิจัยทางการศึกษาของชาติ พ.ศ. 2568 – 2570 กับ ร่างกรอบแผนด้านวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมของประเทศ พ.ศ. 2571 – 2575” ระบุถึงสัญญาณการเปลี่ยนแปลงที่ส่งผลต่อระบบการศึกษาไทย ทั้งสังคมสูงวัยและความท้าทายทางเศรษฐกิจ การปรับตัวสู่ทักษะแห่งอนาคต การเรียนรู้ที่ไร้ขีดจำกัด รวมถึงการก้าวกระโดดของนวัตกรรมและ AI เมื่อพิจารณาบูรณาการข้ามมิติจาก 8 ประเด็นวิจัยของ สกศ. สู่ 4 กลุ่มงานเป้าหมายของ สกสว. ได้แก่ 1) เชิงพื้นที่ (Area-based) 2) นวัตกรและเทคโนโลยี 3) นักวิทย์พลเมือง (CBR) และ 4) กลไกขับเคลื่อน ซึ่งเชื่อมโยงสู่ผลลัพธ์ที่คาดหวังคือ การลดช่องว่างความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาในระดับพื้นที่อย่างเป็นรูปธรรม การสร้างกำลังคนที่มีทักษะนวัตกรเพื่อตอบโจทย์เศรษฐกิจยุคใหม่ ระบบวิจัยทางการศึกษาที่มีเอกภาพต่อเนื่องระยะยาว ตลอดจนชุมชนเข้มแข็งด้วยนวัตกรรมวิทยาศาสตร์และการตระหนักรู้ต่อสังคม โดยมีกลไกขับเคลื่อนและ Roadmap สู่ความสำเร็จคือ Gear 1: THERA กลไกขับเคลื่อนภาพรวมและติดตามประเมินผลระดับชาติ Gear 2: SERN กลไกเครือข่ายความร่วมมือเชิงพื้นที่ Gear 3: ABE กลไกเชื่อมโยงงานวิจัยสู่นโยบายและการปฏิบัติ

นอกจากนี้ ที่ประชุมได้มีการระดมความคิดเห็นเกี่ยวกับการวางโครงสร้างและยุทธศาสตร์ (Strategy & Design) การขับเคลื่อนและปัจจัยสู่ความสำเร็จ (Execution & Success) เพื่อออกแบบแนวทางในการพัฒนานวัตกรรมทางสังคมเพื่อพัฒนาทุนมนุษย์และยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน โดยแบ่งกลุ่มระดมไอเดีย 4 ด้านสำคัญ ได้แก่ 1) ยกระดับการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่ 2) นวัตกรรมและเทคโนโลยีทางการศึกษาเพื่อสร้างนวัตกร 3) การสร้างนักวิทยาศาสตร์ภาคพลเมือง (Citizen Science) ด้วยวิจัยท้องถิ่น (CBR) และ 4) กลไกการขับเคลื่อนการวิจัยทางการศึกษาของประเทศ ซึ่งการหารือในครั้งนี้จะเป็นข้อมูลสำคัญในการสร้างพลังร่วมทางการวิจัยให้ตอบโจทย์ความต้องการด้านการศึกษา รวมถึงการสร้างเครือข่ายความร่วมมือระหว่างหน่วยงาน อันจะนำไปสู่การยกระดับคุณภาพการศึกษาที่เป็นรากฐานในการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ให้พร้อมรับกับการเปลี่ยนแปลงของโลกอย่างยั่งยืน