วันที่ 11 พฤศจิกายน 2568 รศ.ดร.ประวิต เอราวรรณ์ เลขาธิการสภาการศึกษา เป็นประธานการประชุมเชิงปฏิบัติการ เรื่อง “EP ชนบทลดความเหลื่อมล้ำ” โดยมี ศ.ดร.สมพงษ์ จิตระดับ ที่ปรึกษาคณะกรรมการบริหารกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา ดร.ชัยพฤกษ์ เสรีรักษ์ ผู้ทรงคุณวุฒิ นางสาวกิ่งกาญจน์ เมฆา ผู้อำนวยการสำนักนโยบายและแผนการศึกษา พร้อมด้วยผู้แทนจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ผู้บริหารและบุคลากรสถาบันอุดมศึกษา ผู้ปกครอง ผู้เรียน ข้าราชการ และบุคลากร สกศ. เข้าร่วมในรูปแบบผสมผสานออนไลน์และออนกราวด์ ณ ห้องประชุมปิ่นเกล้า โรงแรม เอส  ดี อเวนิว กรุงเทพมหานคร 

การผลิตและพัฒนาครูให้สามารถจัดการเรียนรู้โดยใช้ภาษาอังกฤษเป็นสื่อ (English as a Medium of Instruction: EMI) ถือเป็นแนวทางสำคัญในการลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา ควบคู่ไปกับการสร้างโอกาสใหม่ให้กับเด็กไทยในพื้นที่ต่าง ๆ โดยเฉพาะพื้นที่ชนบทและพื้นที่ห่างไกล โครงการ “EP ชนบทลดความเหลื่อมล้ำ” จึงมีเป้าหมายเพื่อผลิตและพัฒนาครูประจำการและครูรุ่นใหม่ให้มีสมรรถนะจัดการเรียนรู้โดยใช้ภาษาอังกฤษเป็นสื่อ ทั้งในด้านเนื้อหา วิธีการสอน และการใช้เทคโนโลยีเพื่อการเรียนรู้ภาษาอังกฤษอย่างมีคุณภาพ โดย รศ.ดร. ประวิต กล่าวถึงวัตถุประสงค์การจัดการประชุมว่า “การประชุมครั้งนี้มุ่งแลกเปลี่ยนเรียนรู้และข้อเสนอแนะเกี่ยวกับการพัฒนาหลักสูตรและแนวทางการผลิตครูไทยให้สามารถจัดการเรียนการสอนโดยใช้ภาษาอังกฤษเป็นสื่อในมุมมองจากสถาบันผลิตครู และแนวทางการจัดการเรียนการสอนโดยใช้ภาษาอังกฤษเป็นสื่อในมุมมองผู้ปกครองและผู้เรียน เพื่อนำข้อมูลมาใช้เป็นแนวทางในการพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนการสอนภาษาอังกฤษในรูแบบที่เหมาะสมกับบริบทของโรงเรียน และยกระดับคุณภาพครูในการจัดการเรียนการสอน เพื่อให้ผู้เรียนสามารถใช้ภาษาอังกฤษได้จริงในชีวิตประจำวันและการทำงานในอนาคต โดยมีรายละเอียดดังนี้

1) มุมมองจากสถาบันผลิตครู 

สถาบันผลิตครูได้เสนอแนวทางการพัฒนาหลักสูตรให้มีรูปแบบที่ยืดหยุ่น และมีการควบคุมมาตรฐาน อาทิ หลักสูตรภาคภาษาอังกฤษ หลักสูตรสองปริญญา (Double Degree) หลักสูตรวิชาเอกและวิชาโท และการทำความร่วมมือกับสถาบันต่างประเทศในรูปแบบต่าง ๆ  และเห็นควรให้มีการกำหนดคุณสมบัติผู้เข้าศึกษาหรือเข้าร่วมโครงการให้มีพื้นฐานภาษาอังกฤษ ผ่านการคัดเลือกด้วยการสอบข้อเขียน สัมภาษณ์เชิงสมรรถนะ และการประเมินศักยภาพ ทั้งนี้ ควรจัดการศึกษาให้มุ่งเน้นการฝึกประสบการณ์ในห้องเรียนพิเศษทางภาษา เพื่อพัฒนาทักษะภาษาและการจัดการเรียนรู้ควบคู่กัน อีกทั้งยังมีระบบติดตามประเมินผล โดยใช้ผลสัมฤทธิ์ทางภาษาและอัตราการบรรจุครูเป็นตัวชี้วัดสำคัญ

อย่างไรก็ตาม สถาบันผลิตครูยังเผชิญข้อจำกัดด้านคุณภาพผู้เรียนที่มีพื้นฐานภาษาไม่เท่ากัน งบประมาณในการดำเนินโครงการที่สูง และการขาดข้อมูลเชิงนโยบายและอัตรากำลังครูจากภาครัฐที่ชัดเจน ซึ่งส่งผลต่อการวางแผนผลิตครูให้สอดคล้องกับความต้องการของประเทศ จึงจำเป็นต้องมีการบูรณาการความร่วมมือระหว่างภาครัฐ คุรุสภา โรงเรียน และสถาบันผลิตครู ทั้งด้านการกำหนดมาตรฐาน การรับรองหลักสูตร และการสนับสนุนงบประมาณ เพื่อให้การผลิตและพัฒนาครูด้านภาษาดำเนินไปในทิศทางเดียวกัน และเกิดผลลัพธ์เชิงคุณภาพอย่างยั่งยืน

2) มุมมองจากผู้ปกครองและผู้เรียน

ที่ประชุมเห็นถึงความสำคัญในการสร้างระบบนิเวศทางการเรียนรู้ (Learning Ecosystem) ที่เอื้อต่อการจัดการเรียนการสอนแบบ EMI เพื่อให้การเรียนรู้เป็นไปอย่างมีคุณภาพและครอบคลุมทุกมิติ ทั้งในด้านการประเมินผล การจัดกิจกรรมเสริม การมีส่วนร่วมของผู้ปกครอง และการเตรียมความพร้อมของผู้เรียน ซึ่งควรได้รับการสนับสนุนตั้งแต่ระดับปฐมวัย เนื่องจากเด็กในช่วงวัยนี้มีศักยภาพในการเรียนรู้ภาษาได้อย่างเป็นธรรมชาติ หากได้รับการสอนจากครูที่เข้าใจหลักการเรียนรู้สองภาษาอย่างแท้จริง สำหรับระดับการศึกษาต่อมา ผู้เรียนควรมีพื้นฐานทางภาษาที่เพียงพอ ความมั่นใจในการสื่อสาร และแรงจูงใจในการเรียนรู้ รวมถึงควรได้รับการช่วยเหลืออย่างต่อเนื่อง เช่น มีพี่เลี้ยงทางวิชาการ คลินิกภาษา หรือกิจกรรมเสริมสร้างความมั่นใจ เพื่อให้ทุกคนสามารถเรียนรู้ร่วมกันได้โดยไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง

นอกจากนี้ที่ประชุมเห็นว่าการจัดการศึกษาแบบ EMI ควรมุ่งเน้นการฝึกปฏิบัติจริงมากกว่าการเรียนเชิงไวยากรณ์ เพื่อเสริมความมั่นใจและทักษะการสื่อสารภาษาอังกฤษอย่างเป็นธรรมชาติในบริบทห้องเรียน และครูประจำการควรได้รับการเรียนรู้ใหม่ (Reskill) ให้เข้าใจแนวทาง EMI อย่างแท้จริง ผ่านการอบรมเชิงปฏิบัติการและการใช้ภาษาในสถานการณ์จริง พร้อมทั้งจัดสรรงบประมาณสนับสนุนที่เพียงพอ เช่น เงินวิทยพัฒน์หรือค่าตอบแทนจูงใจ เพื่อสร้างแรงกระตุ้นในการพัฒนาต่อเนื่อง

การประชุมครั้งนี้เป็นก้าวสำคัญในการสร้างโอกาสทางการเรียนรู้ที่เท่าเทียมสำหรับเด็กไทยทุกพื้นที่ และยกระดับการสอนภาษาอังกฤษโดยใช้ภาษาอังกฤษเป็นสื่อ การทำงานร่วมกันระหว่างหน่วยงานภาครัฐ สถาบันผลิตครู และเครือข่ายภาคี จะช่วยให้ผู้เรียนใช้ภาษาอังกฤษได้จริง พร้อมเป็นทุนมนุษย์ที่มีศักยภาพ ลดความเหลื่อมล้ำ และสร้างอนาคตการศึกษาที่เท่าเทียมอย่างยั่งยืน