วันที่ 9 - 11 กันยายน 2568 นายธฤติ ประสานสอน รองเลขาธิการสภาการศึกษา เป็นประธานพิธีเปิดการขับเคลื่อนการพัฒนาคุณภาพข้อมูลด้านการศึกษาของประเทศไทย ภายใต้กรอบการประเมินของยูเนสโก โดยการดำเนินงานครั้งนี้ไปแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ณ โรงเรียนบ้านดอนแดงเจริญทอง โรงเรียนบ้านหนองสะโน และโรงเรียนเครือข่ายของทั้ง 2 โรง สกร. ประจำจังหวัดนครพนม รวมถึงให้ผู้แทนหน่วยจัดการศึกษาและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องจังหวัดนครพนม สกลนคร มุกดาหารและบึงกาฬ อภิปรายร่วมกัน ณ โรงแรมฟอร์จูน จังหวัดนครพนม

นายธฤติ กล่าวว่า สกศ. จะจัดทำระบบติดตามผู้เรียนเพื่อให้เข้าถึงการศึกษาขั้นพื้นฐาน เพื่อแก้ไขปัญหาเด็กหลุดออกจากระบบการศึกษาให้กลับเข้าสู่ระบบการศึกษา ให้เกิดความเป็นเอกภาพในการดำเนินงานและเพื่อลดจำนวนเด็กหลุดออกนอกระบบให้กลายเป็นศูนย์ภายในปี 2570  ตามแผนแม่บทในการขับเคลื่อนการค้นหา ติดตามและส่งต่อความช่วยเหลือแก่เด็กและเยาวชนให้ได้รับการศึกษา ที่มี 5 ยุทธศาสตร์ คือ 1) พัฒนาระบบป้องกันเด็กหลุดออกจากระบบการศึกษา 2) พัฒนาระบบค้นหาเด็กที่หลุดออกจากระบบการศึกษา 3) พัฒนาระบบนำกลับและส่งต่อเด็กที่ไม่ได้รับการศึกษากลับเข้าสู่ระบบการศึกษาภาคบังคับ 4) พัฒนาระบบช่วยเหลือเด็กที่หลุดออกนอกระบบการศึกษา และ5) พัฒนาระบบบริหารจัดการข้อมูล 

นางสาวศรีมาลฌ์ ยะภักดี ผู้อำนวยการศูนย์การศึกษาซีวายเอฟ นำเสนอ นครพนมโมเดล Zero dropout ว่า มีแนวทางการดำเนินงานจากความร่วมมือกับทุกภาคส่วนภาครัฐ ภาคเอกชนและภาคประชาสัมคมในการ “ค้นหา” ใช้กลไกเชิงพื้นที่ระดับตำบลขยายผลไปอำเภอ “พัฒนา” ทักษะวิชาการ วิชาชีพ วิชาชีวิต โดยเครือข่ายผู้ประกอบการ ชุมชน และ "ส่งต่อ" ฐานข้อมูลเด็กและเยาวชนทุกกลุ่มเชื่อมโยง 4 องค์กร การศึกษา การปกครอง สาธารณสุข และสวัสดิการภาคสังคม เพื่อสร้างความร่วมมือเชิงนโยบายยั่งยืนและขยายผลต่อไป

ผู้แทนหน่วยงานจัดการศึกษาเข้าร่วมอภิปรายยุทธศาสตร์การแก้ไขปัญหาเด็กหลุดออกจากระบบการศึกษาเห็นว่า ควรมีระบบการบริหารจัดการข้อมูลเดียวที่เชื่อมโยงกับทุกหน่วยงานที่จัดการศึกษา โดยดำเนินการตั้งแต่เด็กแรกเกิดจนถึงจบการศึกษาขั้นพื้นฐาน โดยให้สถานศึกษาเป็นผู้รับผิดชอบหลักในการค้นหาเด็กและเยาวชนกลุ่มเสี่ยง และรายงานต่อสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาทราบและประสานกับสำนักงานศึกษาธิการจังหวัดและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องให้การช่วยเหลือและติดตามต่อไป

การแลกเปลี่ยนการช่วยเหลือเด็กและเยาวชนที่หลุดออกจากระบบการศึกษาของสถานศึกษา นางกฤติยา สิทธิกานต์ ผู้อำนวยการ สพป.เขต 1 นำดร.ช่อบุญ จิรานุภาพ ผู้อำนวยการสำนักเทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อการศึกษาและทีมงาน ลงพื้นที่โรงเรียนบ้านดอนแดงเจริญทอง นางสาววิชยา โคตรภู ผู้อำนวยการโรงเรียนให้การต้อนรับและนำเสนอโครงการพาน้องกลับมาเรียน นำการเรียนไปให้น้อง ข้อมูลจาก OBEC Zero dropout พบว่า โรงเรียนมีเด็กกลุ่มเสี่ยงที่ต้องติดตามช่วยเหลือ 4 คน พบตัว 4 คน เข้าระบบการศึกษา 3 คน ส่งต่อสกร. 1 คน นางณัฐญานี ธงยศ ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านหนองสะโน เสนอว่าโรงเรียนมีเด็กกลุ่มเสี่ยง 8 คน แต่ตามกลับมาเรียนได้ 1 คน อีก 7 คนไม่ประสงค์เรียน

ปัญหาที่ทำให้เด็กหลุดออกจากระบบการศึกษา ได้แก่ ครอบครัว มีรายได้ต่ำ หย่าร้าง มีความรุนแรงในครอบครัว หรือไม่มีผู้ปกครองดูแล ปัญหาด้านร่างกาย สุขภาพและจิตใจ เด็กพิการ หรือเด็กที่มีปัญหาสุขภาพเรื้อรัง การอาศัยอยู่ในพื้นที่การคมนาคมที่ลำบาก หรือโรงเรียนอยู่ห่างไกลจากบ้านทำให้เด็กไม่สามารถไปเรียนได้อย่างต่อเนื่อง หรือเด็กมีครอบครัวไปแล้ว ทั้งนี้โรงเรียนมีการแก้ปัญหาเด็กที่ติดตามกลับมาได้ด้วยการจัดการศึกษาแบบยืดหยุ่น Anywhere Anytime 1  โรงเรียน 3 รูปแบบ คือ การจัดการศึกษาในระบบด้วยหลักสูตรสถานศึกษา การจัดการศึกษานอกระบบสอดคล้องกับสภาพปัญหาและความต้องการของผู้เรียน และการจัดการศึกษาตามอัธยาศัย เรียนรู้ตามศักยภาพและความสนใจ

สกศ. จะนำข้อมูลและความคิดเห็นของผู้แทนหน่วยจัดการศึกษาทั้ง 4 จังหวัดในครั้งนี้ไปออกแบบระบบติดตามผู้เรียน Student Tracking System ตั้งแต่แรกเกิดถึงจบการศึกษาขั้นพื้นฐานเพื่อขับเคลื่อนการค้นหา ติดตามและส่งต่อความช่วยเหลือแก่เด็กและเยาวชนให้ได้รับการศึกษาต่อไป