สกศ. ฟังความเห็นหน่วยงานการศึกษาในการขับเคลื่อนมาตรฐานการศึกษาของชาติ
วันที่ 19 สิงหาคม 2568 นางอำภา พรหมวาทย์ ที่ปรึกษาด้านนโยบายและแผนการศึกษา ประธานเปิดการประชุมรับฟังความคิดเห็น เรื่องการดำเนินงานตามแผนการขับเคลื่อนมาตรฐานการศึกษาของชาติสู่การปฏิบัติ พ.ศ. 2566 – 2567 โดยมี นายวีระพงษ์ อู๋เจริญ ผู้อำนวยการสำนักประเมินผลการจัดการศึกษา นางโชติกา วรรณบุรี ผู้อำนวยการสำนักมาตรฐานการศึกษาและพัฒนาการเรียนรู้ พร้อมด้วยผู้แทนสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา กรมส่งเสริมการเรียนรู้ สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการศึกษาเอกชน สถาบันทดสอบทางการศึกษาแห่งชาติ (องค์การมหาชน) สำนักงานเลขาธิการคุรุสภา สำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น สำนักงานศึกษาธิการกรุงเทพมหานคร สำนักงานศึกษาธิการจังหวัดปทุมธานี สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษากรุงเทพมหานคร เขต 1 มหาวิทยาลัยสวนดุสิต ณ ห้องประชุมกำแหง พลางกูรสำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา

นางอำภา กล่าวว่า การประชุมครั้งนี้เป็นเวทีสำคัญที่เปิดโอกาสได้แลกเปลี่ยนมุมมองและประสบการณ์ ติดตามและประเมินผลการขับเคลื่อนมาตรฐานการศึกษาของชาติ สู่การปฏิบัติอย่างเป็นรูปธรรม รับฟังความคิดเห็นและข้อมูลจากหน่วยงานผู้ปฏิบัติโดยตรง หลังจากที่ได้ร่วมกันจัดทำแผนขับเคลื่อนมาตรฐานการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2566 – 2570 โดยมีเป้าหมายสูงสุดคือการสร้างคนไทยให้มีคุณลักษณะที่พึงประสงค์ตามที่กำหนดไว้ในมาตรฐานการศึกษาของชาติ 3 ประการ ได้แก่ ผู้เรียนรู้ ผู้ร่วมสร้างสรรค์นวัตกรรม และพลเมืองที่เข้มแข็ง หน่วยงานที่จัดการศึกษาถือเป็นกลไกสำคัญในการนำมาตรฐานฯ ไปสู่การปฏิบัติจริง ข้อมูลและข้อเสนอแนะที่ได้จะถูกนำไปใช้เพื่อปรับปรุง พัฒนา และหาวิธีการขับเคลื่อนมาตรฐานฯ ให้เกิดผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรมมากขึ้นในสถานศึกษา และส่งผลต่อผู้เรียนโดยตรง

สรุปประเด็นที่ประชุมให้คิดเห็นและข้อเสนอแนะ เรื่อง การดำเนินงานตามแผนการขับเคลื่อนมาตรฐานการศึกษาของชาติสู่การปฏิบัติ พ.ศ. 2566 2567 ดังนี้
1. ความคืบหน้าและการดำเนินงานของแต่ละหน่วยงาน
สช. มีการดำเนินงานอย่างเป็นระบบ โดยนำมาตรฐานการศึกษาแห่งชาติ (EOD) ไปใช้ในการจัดทำแผนพัฒนาคุณภาพประจำปีของโรงเรียน และรายงานผลผ่านระบบ e-SAR ทำให้สามารถตรวจสอบได้ว่า โรงเรียนใดนำไปใช้บ้าง แต่ยังมีช่องว่างในการประเมินผลลัพธ์ที่ตัวนักเรียนโดยตรง เพราะโรงเรียนมักจะประเมินตามตัวชี้วัดของ สช.
สอศ. มีการพัฒนาหลักสูตรตามกรอบมาตรฐานคุณวุฒิอาชีวศึกษา ซึ่งเชื่อมโยงกับมาตรฐานอาชีพและคุณวุฒิแห่งชาติ มีการเก็บข้อมูลจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ภาครัฐและเอกชน เพื่อนำมาปรับปรุงหลักสูตรอย่างต่อเนื่อง
สทศ. เป็นหน่วยงานที่รับนโยบายมาปฏิบัติและประสานงานกับทุกสังกัด ที่เน้นการส่งเสริมคุณภาพการศึกษาตามมาตรฐานฯ สิ่งที่ต้องปรับปรุงคือการสร้างความเข้าใจที่ถูกต้องในแต่ละส่วนของมาตรฐานฯ ให้ผู้ปฏิบัติงานสามารถนำไปใช้ได้จริง และมองว่าบทบาทของ สทศ. คือการสะท้อนมุมมองจากระดับปฏิบัติการ
อปท. มีการขับเคลื่อนงานตามมาตรฐานฯ เป็นไปในทิศทางที่ดีขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยมีกลไกการส่งเสริมและสนับสนุน เช่น การจัดอบรมให้ผู้บริหารท้องถิ่น การสร้างเครือข่ายความร่วมมือ และการขอรับการสนับสนุนจากภาคีเครือข่าย ยอมรับว่าการไม่มีศึกษานิเทศก์ประจำทุกพื้นที่เป็นข้อจำกัด แต่พยายามหาแนวทางทดแทน

2. ปัญหาและอุปสรรคเชิงระบบ มีความเข้าใจไม่ตรงกันจะเป็นกรอบที่ดี แต่ผู้ปฏิบัติงานในโรงเรียนยังขาดความเข้าใจที่ชัดเจน เนื่องจากงานเฉพาะหน้ามีมากและมาตรฐานถูกเขียนอย่างกว้างเกินไป ทำให้ตีความและนำไปใช้ในรูปแบบที่แตกต่างกัน มีการขาดการบูรณาการการทำงานของหน่วยงานต่างหน่วยงาน ขาดการเชื่อมโยงกัน ทำให้เกิดความเหลื่อมล้ำและขาดการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ระหว่างกัน มีระบบการประเมินและกำกับดูแลที่ยังไม่มีความชัดเจนและเป็นระบบเดียวกันในทุกพื้นที่

3. ข้อเสนอแนะเพื่อการขับเคลื่อนที่ยั่งยืน เพื่อแก้ไขปัญหาเหล่านี้ที่ประชุมเห็นว่าต้องมีการวางระบบที่ชัดเจน โดยมีข้อเสนอแนะที่สำคัญ คือ สร้างความเข้าใจที่เข้าถึงง่าย ควรจัดทำ "คู่มือ" ที่ระบุบทบาทและหน้าที่ของแต่ละฝ่ายอย่างชัดเจน (เช่น ผู้บริหารควรทำอะไร ครูควรทำอะไร) เพื่อให้ทุกคนนำไปปฏิบัติได้อย่างเป็นรูปธรรม และควรมีการอบรมและสร้างความตระหนักให้กับผู้บริหารสถานศึกษาเนื่องจากเป็นกลไกสำคัญในการผลักดันงาน และมีการบูรณาการในระดับจังหวัด การจัดการศึกษาในระดับจังหวัด สามารถเชื่อมโยงและบูรณาการการทำงานของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้อย่างมีประสิทธิภาพ ด้วยการใช้กลไกการประกันคุณภาพเป็นตัวช่วยในการติดตามและประเมินผล เพื่อให้หน่วยงานต่าง ๆ ส่งข้อมูลตามตัวชี้วัดที่กำหนด

ผลการประชุมครั้งนี้ เป็นการรวบรวมข้อมูลเพื่อนำไปปรับปรุง แผนการขับเคลื่อนมาตรฐานการศึกษาของชาติฉบับใหม่ ที่ประชุมเห็นว่ามาตรฐานฯ เป็นสิ่งที่ดี แต่การนำไปปฏิบัติยังเป็นปัญหาหลัก เนื่องจาก การสื่อสาร ความเหลื่อมล้ำ และการขาดการบูรณาการเชิงระบบ จำเป็นต้องได้รับการแก้ไข ทั้งนี้ สำนักประเมินผลการจัดการศึกษา และสำนักมาตรฐานการศึกษาและพัฒนาการเรียนรู้ นำไปจัดทำแผนการขับเคลื่อนมาตรฐานการศึกษาของชาติฉบับใหม่ เพื่อใช้เป็นข้อมูลในการปรับปรุงแก้ไข และผลักดันให้การขับเคลื่อนมาตรฐานการศึกษาของชาติประสบความสำเร็จอย่างเป็นรูปธรรมในอนาคต

