วันที่ 13 สิงหาคม 2568 ดร.นิติ นาชิต รองเลขาธิการสภาการศึกษา เป็นประธานการประชุมเชิงปฏิบัติการเพื่อจัดทำดัชนีการศึกษาแห่งชาติ โดยมี นางอำภา พรหมวาทย์ ที่ปรึกษาด้านนโยบายและแผนการศึกษา ดร.รับขวัญ ธรรมาภรณ์พิลาศ เจ้าหน้าที่การศึกษา องค์การยูนิเซฟ ประเทศไทย นางนิสวันต์ พิชญ์ดำรง ผู้เชี่ยวชาญ สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ พร้อมด้วย นายวีระพงษ์ อู๋เจริญ ผู้อำนวยการสำนักประเมินผลการจัดการศึกษา ผู้บริหารสถานศึกษา ครู บุคลากรและผู้แทนหน่วยงานการศึกษาที่เกี่ยวข้อง ร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ณ ห้องประชุมราชา 1 โรงแรมปริ้นซ์พาเลซ มหานาค กรุงเทพมหานคร

ดร.นิติ กล่าวว่า ความสำคัญของการศึกษาเป็นรากฐานของการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์และสังคมอันจะนำไปสู่เศรษฐกิจของประเทศนั้น การบูรณาการข้อมูลทางการศึกษาที่มีอยู่ยังขาดการเชื่อมโยง จึงจำเป็นในการรวบรวมฐานข้อมูลด้านการศึกษา หรือ Big Data ให้ได้ภาพรวมที่ครอบคลุมและสามารถวิเคราะห์แนวโน้มได้อย่างมีประสิทธิภาพด้วย“ดัชนีการศึกษาแห่งชาติ” จะพิจารณา 5 มิติหลัก ได้แก่ คุณภาพการเรียนรู้ การเข้าถึงโอกาสที่เท่าเทียม ความเสมอภาคการเข้าถึงการบริการ ประสิทธิภาพการบริหารจัดการ และการปรับตัวของระบบการศึกษา เพื่อให้สอดคล้องกับความต้องการของสังคมที่เปลี่ยนแปลงไป จึงต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วนร่วมในการจัดทำดัชนีดังกล่าว เพื่อให้เป็นเครื่องมือสำคัญในการสนับสนุนการตัดสินใจเชิงนโยบายและการประเมินผลการดำเนินงานด้านการศึกษาอย่างมีประสิทธิภาพ

นางนิสวันต์ กล่าวว่า สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ได้มีการพัฒนาดัชนีความอยู่เย็นเป็นสุขร่วมกันในสังคมไทย มีการประเมินผลกระทบจากการพัฒนาประเทศในแต่ละแผนพัฒนาฯ ที่เน้นมองข้ามเพียง “คะแนน” ไปสู่ “คุณภาพชีวิต” ที่แท้จริงของประชาชน ดัชนีดังกล่าว ประกอบด้วย 6 องค์ประกอบหลัก 67 ตัวชี้วัด ซึ่งมีการคำนวณและการปรับปรุงดัชนีให้เหมาะสมกับบริบทของแต่ละช่วงแผนพัฒนาฯ และรายงานผลปี 2566 พบว่า ภาพรวมความอยู่เย็นเป็นสุขลดลง แต่ในระยะยาวยังคงมีแนวโน้มดีขึ้น และได้เสนอแนะแนวทางในการพัฒนาคุณภาพชีวิตในด้านต่าง ๆ ที่เน้นคนเป็นศูนย์กลางการพัฒนาและตอบโจทย์กับบริบทสังคมและเศรษฐกิจในปัจจุบัน

ดร.รับขวัญ กล่าวถึงการพัฒนาดัชนีการศึกษาแห่งชาติอย่างเท่าเทียมและยั่งยืน โดยนำเสนอแนวคิดและความสำคัญของการใช้ข้อมูลทางการศึกษาเพื่อการกำหนดนโยบายที่มีประสิทธิภาพ การติดตามความก้าวหน้าของเป้าหมายทางการศึกษา และยังได้แนะนำโครงการสำรวจสถานการณ์เด็กและสตรีในประเทศไทย (MICS) ซึ่งเป็นเครื่องมือสำคัญในการเก็บรวบรวมข้อมูลเชิงลึกเกี่ยวกับสถานการณ์เด็กและสตรี เพื่อใช้ในการจัดทำตัวชี้วัดและดัชนีต่าง ๆ การวิเคราะห์ผลการสำรวจจาก MICS ข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับอัตราการเข้าเรียนและทักษะการอ่านขั้นพื้นฐานของเด็กไทยในกลุ่มต่าง ๆ ผลกระทบจากความรุนแรงต่อการเรียนรู้ของเด็ก และดัชนีการศึกษาที่ใช้กันในระดับสากล เช่น Human Development Index (HDI) และ Human Capital Index (HCI) รวมถึงปัจจัยพิจารณาในการจัดทำดัชนีการศึกษาของประเทศ เพื่อให้สามารถวัดผลและติดตามความคืบหน้าได้อย่างมีประสิทธิภาพและเท่าเทียม

นอกจากนี้ มีการแบ่งกลุ่ม Workshop ออกเป็น 4 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มครูผู้สอน/ผู้บริหารสถานศึกษา กลุ่มผู้บริหารการศึกษา1 กลุ่มผู้บริหารการศึกษา2 และกลุ่มหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อร่วมกันแสดงทัศนะและข้อเสนอแนะเกี่ยวกับแนวทางการจัดทำดัชนีการศึกษาแห่งชาติ โดย สกศ. จะรวบรวมข้อเสนอแนะที่เป็นประโยชน์ในครั้งนี้ ไปใช้เป็นข้อมูลการจัดทำดัชนีการศึกษาแห่งชาติให้มีความครอบคลุมในทุกมิติและเหมาะสมกับบริบทของประเทศ รวมทั้งเป็นเครื่องมือสำคัญในการขับเคลื่อนนโยบายด้านการศึกษาอย่างเป็นระบบและมีประสิทธิภาพอย่างยั่งยืน