วันที่ 25 สิงหาคม 2569 ดร.สุภชัย จันปุ่ม รองเลขาธิการสภาการศึกษา เป็นประธานเปิดการประชุมเชิงปฏิบัติการ เรื่อง การพัฒนาตัวชี้วัดทางการศึกษา เพื่อยกระดับระบบบริหารจัดการสารสนเทศดิจิทัล (ISTEd) : คุณภาพการศึกษาไทย ขับเคลื่อนด้วยความรับผิดชอบ โดยมี วิทยากร ผู้ทรงคุณวุฒิ ผู้บริหารสถานศึกษา ผู้แทนจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง พร้อมด้วย นางสาวช่อบุญ จิรานุภาพ ผู้อำนวยการสำนักเทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อการศึกษา และบุคลากรสำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา (สกศ.) ร่วมประชุม ณ โรงแรม Queensland กรุงเทพมหานคร ควบคู่กับถ่ายทอดสดผ่าน Facebook “สภาการศึกษา”

ดร.สุภชัย กล่าวว่า สกศ. มีพันธกิจหลักในการจัดทำและขับเคลื่อนนโยบาย แผน และมาตรฐานการศึกษา บนพื้นฐานของการใช้ข้อมูลสารสนเทศและตัวชี้วัดทางการศึกษาในมิติต่าง ๆ ซึ่งมีเป้าหมายในการส่งเสริมการเข้าถึงโอกาสทางการศึกษาและการยกระดับคุณภาพการศึกษา ปัจจัยสำคัญคือ “การศึกษาที่มีคุณภาพ” ถือเป็นกลไกสำคัญในการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์เพื่อขับเคลื่อนประเทศและยกระดับความสามารถในการแข่งขันในระดับสากล สกศ. มุ่งมั่นขับเคลื่อนนโยบายบนฐานข้อมูลสารสนเทศและตัวชี้วัดที่แม่นยำตามกรอบการประเมินคุณภาพข้อมูลด้านการศึกษา ซึ่งข้อมูลและข้อคิดเห็นจากการประชุมเชิงปฏิบัติการครั้งนี้จะถูกนำไปต่อยอดพัฒนาดัชนีคุณภาพการศึกษาระดับจังหวัด ตลอดจนแต่ละหน่วยงานสามารถนำข้อมูลไปใช้ประกอบการกำหนดนโยบายและวางแผนพัฒนาการศึกษา เพื่อยกระดับขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศไทยต่อไป

ที่ประชุมรับฟังการนำเสนอ “ตัวชี้วัดคุณภาพการศึกษาของประเทศไทย และผลการประเมินคุณภาพการศึกษาของประเทศไทยและระดับจังหวัด ปีงบประมาณ 2569” ซึ่งสะท้อนถึงสถานการณ์ด้านการศึกษาของไทยที่ดำเนินงานต่อเนื่อง 5 ปีงบประมาณ รวมถึงบริบทที่เปลี่ยนแปลงทั้งด้านเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม นำไปสู่การพิจารณาปรับปรุงตัวชี้วัดคุณภาพการศึกษา โดยคุณภาพการศึกษาของปีงบประมาณ 2569 ประกอบด้วย 7 ตัวชี้วัด ได้แก่ 1) ร้อยละของเด็ก 0-5 ปี ที่มีพัฒนาการสมวัย 2) ร้อยละของนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 3 ที่มีคะแนน NT อยู่ในระดับดีขึ้นไป 3) ค่าเฉลี่ยของร้อยละนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ที่มีคะแนน O-NET ตั้งแต่ 50 คะแนนขึ้นไป 5 รายวิชา 4) ร้อยละของประชากรอายุ 6-78 ปี ที่มีการเข้าใจดิจิทัลอยู่ในระดับดีขึ้นไป 5) ร้อยละของประชากรอายุ 15-59 ปี ที่มีระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานขึ้นไป 6) ร้อยละของประชากรอายุ 25-34 ปี ที่สำเร็จการศึกษาระดับอุดมศึกษาขึ้นไป และ 7) ร้อยละประชากรอายุ 6-14 ปี ที่ไม่ได้รับการศึกษา (TZD) เมื่อวิเคราะห์จากตัวชี้วัดมีคะแนนรวมของผลการประเมินคุณภาพการศึกษาอยู่ที่ 13 คะแนน (ระดับพอใช้) จังหวัดที่ได้ระดับดีมาก คือ กรุงเทพมหานคร ระดับดี ได้แก่ อยุธยา สิงห์บุรี ลำปาง และชุมพร ซึ่งสะท้อนผลการบริหารจัดการศึกษาของแต่ละพื้นที่ เพื่อให้หน่วยงานกำหนดนโยบาย แก้ไขปัญหาได้อย่างตรงจุด ตลอดจนสนับสนุนการจัดการศึกษาอย่างมีคุณภาพ เท่าเทียม และทั่วถึงตามบริบทของจังหวัด

จากนั้น ที่ประชุมร่วมอภิปราย “คุณภาพการศึกษาไทย ขับเคลื่อนด้วยความรับผิดชอบ” โดยมี วิทยากร ได้แก่ ศ.กิตติคุณ ดร.สมหวัง พิธิยานุวัฒน์ (ราชบัณฑิต สาขาศึกษาศาสตร์ทางสารัตถะ) ดร.ชัยยศ อิ่มสุวรรณ์ (ประธานอนุกรรมการสภาการศึกษา ด้านการเรียนรู้ตลอดชีวิตและการศึกษาพิเศษ) ผศ.ดร.อุบลวรรณ หงษ์วิทยากร (จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย) ดร.อรรถการ ตฤษณารังสี (กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ ด้านการศึกษาพิเศษ คณะกรรมการการอาชีวศึกษา) และว่าที่เรือตรี ธนวรรธน์ สุวรรณปาล (นักวิชาการอิสระ) ร่วมเสวนาแสดงความคิดเห็นต่อผลลัพธ์ทางการศึกษาจากผลการประเมินคุณภาพการศึกษาของประเทศไทยและระดับจังหวัดนั้น มีจุดแข็งสูงสุดในด้านการเข้าใจดิจิทัล 3.37 คะแนน ขณะที่มีจุดอ่อนคือ การศึกษาขั้นพื้นฐานของประชากรวัยแรงงาน 1.18 คะแนน อีกทั้งข้อมูลจาก IMD และ PISA ยังสะท้อนให้เห็นถึงความเสี่ยงต่อความสามารถในการแข่งขัน ท่ามกลางสังคมสูงวัยต้องการผลิตภาพต่อคนสูงขึ้น การพัฒนากำลังคนกับเป้าหมายอุตสาหกรรมอาจต้องเปลี่ยนผ่านจากอุตสาหกรรมดั้งเดิม (Sunset Industry) ไปสู่อุตสาหกรรมยุคใหม่ (Sunrise Industry) สำหรับกลไกความรับผิดชอบร่วมกันควรเริ่มต้นจากเป้าหมายร่วมระดับประเทศ-จังหวัด เชื่อมโยงผ่านการใช้ข้อมูล (Dashboard) ชุดเดียวกันในการวิเคราะห์และสรุปบทเรียน ซึ่งครอบคลุมตั้งแต่ ภาครัฐในฐานะผู้กำหนดนโยบาย หน่วยงานส่วนกลาง ศึกษาธิการจังหวัด/ท้องถิ่น สถานศึกษาในการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ ภาคเอกชนในการร่วมออกแบบทักษะแรงงาน ไปจนถึงครอบครัวและชุมชนร่วมสนับสนุนสภาพแวดล้อมการเรียนรู้ นอกจากนี้ การมียุทธศาสตร์และเจ้าภาพที่ชัดเจนจะอีกหนึ่งกลไกสำคัญที่ช่วยผสานพลังทุกภาคส่วนเข้ามาร่วมผลักดันคุณภาพการศึกษาไทยไปสู่เป้าหมาย

ทั้งนี้ สามารถติดตามระบบการบริหารจัดการสารสนเทศดิจิทัลทางการศึกษา (Information system for Thailand Education : ISTEd) ที่ได้รวบรวม จัดทำข้อมูล สถิติ ดัชนีและตัวชี้วัดต่าง ๆ ทางการศึกษา ซึ่งได้ประมวลผลจัดทำเป็นสารสนเทศดิจิทัลทางการศึกษาที่มีคุณภาพตามมาตรฐาน และนำเสนอข้อมูลในรูปแบบเข้าถึงและเข้าใจง่าย ได้ที่ https://isted.onec.go.th/