การพัฒนาทักษะด้านดิจิทัลและทักษะด้านสิ่งแวดล้อมสำหรับเยาวชนในอาเซียนถือเป็นประเด็นสำคัญในยุคปัจจุบัน เนื่องจากภูมิภาคอาเซียนกำลังเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงทั้งด้านเทคโนโลยี เศรษฐกิจ และสิ่งแวดล้อมอย่างรวดเร็ว รายงาน Digital Literacy in Education Systems Across ASEAN ของ UNICEF และ ASEAN ได้ศึกษาความคิดเห็นและประสบการณ์ของเยาวชนอายุ 10–24 ปี จำนวนกว่า 8,700 คน จาก 10 ประเทศอาเซียนเกี่ยวกับการเรียนรู้ด้านดิจิทัลในระบบการศึกษา ผลการศึกษาพบว่าเยาวชนส่วนใหญ่มองว่าทักษะดิจิทัล มีความสำคัญต่ออนาคต เพราะช่วยให้สามารถค้นหาข้อมูล เรียนรู้สิ่งใหม่ สื่อสาร และทำงานร่วมกับผู้อื่น ได้อย่างมีประสิทธิภาพ อีกทั้งยังช่วยเตรียมความพร้อมสำหรับการทำงานในอนาคตและการใช้ชีวิตในสังคมดิจิทัล ที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว

             ทักษะดิจิทัล (Digital Literacy) หมายถึง ความสามารถในการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อค้นหา วิเคราะห์ ประเมิน สร้าง และสื่อสารข้อมูลอย่างเหมาะสม ซึ่งเป็นทักษะสำคัญของคนในศตวรรษที่ 21 โดยเฉพาะ หลังสถานการณ์การแพร่ระบาดของโควิด-19 ที่ส่งผลให้การเรียนออนไลน์และการใช้เทคโนโลยีเข้ามามีบทบาท ในชีวิตประจำวันมากขึ้น เยาวชนจำนวนมากจึงจำเป็นต้องปรับตัวและเรียนรู้การใช้เทคโนโลยีเพื่อการศึกษา การทำงาน และการดำรงชีวิตในอนาคต
             อย่างไรก็ตาม รายงานยังสะท้อนให้เห็นถึง “ความเหลื่อมล้ำทางดิจิทัล” (Digital Divide) ในอาเซียน โดยประเทศที่มีระดับทักษะดิจิทัลสูง เช่น สิงคโปร์ มาเลเซีย และบรูไน มีความพร้อมด้านเทคโนโลยีและระบบการศึกษามากกว่าประเทศกำลังพัฒนา เช่น เมียนมาและลาว นอกจากนี้ เยาวชนในพื้นที่ชนบท กลุ่มชาติพันธุ์ และผู้ด้อยโอกาส ยังเข้าถึงอุปกรณ์ดิจิทัล อินเทอร์เน็ต และโอกาสทางการศึกษาได้น้อยกว่าเยาวชนในเขตเมือง ส่งผลให้เกิดความแตกต่างด้านการพัฒนาทักษะและโอกาสในการทำงานในอนาคต ปัญหาดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่าหลายประเทศในอาเซียนยังต้องพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานด้านเทคโนโลยีและการศึกษาอย่างต่อเนื่อง
             ผลสำรวจยังพบว่า โรงเรียนหลายแห่งในอาเซียนยังไม่สามารถสนับสนุนการเรียนรู้ด้านดิจิทัลได้อย่างเต็มที่ เนื่องจากขาดอุปกรณ์เทคโนโลยี อินเทอร์เน็ตที่มีคุณภาพ และครูที่มีทักษะด้านการสอนดิจิทัล เยาวชนจำนวนมากจึงต้องเรียนรู้ด้วยตนเองผ่านการค้นหาข้อมูลทางอินเทอร์เน็ต การใช้โทรศัพท์มือถือ แท็บเล็ต หรือการเรียนรู้ผ่านสื่อออนไลน์ เกมการศึกษา และเครือข่ายสังคมออนไลน์ นอกจากนี้ เยาวชนยังต้องการให้โรงเรียนเพิ่มเวลาในการฝึกทักษะดิจิทัล จัดหาอุปกรณ์และอินเทอร์เน็ตที่เพียงพอ รวมถึงพัฒนาหลักสูตรการเรียนรู้ให้ทันสมัยและสอดคล้องกับความต้องการของโลกยุคใหม่
             นอกจากทักษะด้านดิจิทัลแล้ว การพัฒนาทักษะด้านสิ่งแวดล้อมหรือ Green Skills ก็มีความสำคัญ ต่อเยาวชนอาเซียนเช่นกัน เนื่องจากโลกกำลังเผชิญปัญหาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ มลพิษ และการใช้ทรัพยากรธรรมชาติอย่างไม่ยั่งยืน หลายองค์กรระหว่างประเทศ เช่น OECD และ ILO จึงเสนอว่า เยาวชนควรได้รับการพัฒนาทักษะด้านความยั่งยืนควบคู่กับทักษะดิจิทัล เพื่อเตรียมพร้อมสู่เศรษฐกิจสีเขียว (Green Economy) และการทำงานในอนาคต โดย Green Skills ประกอบด้วยความรู้ด้านการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม การจัดการทรัพยากรอย่างคุ้มค่า การลดปริมาณขยะ การใช้พลังงานสะอาด และการใช้เทคโนโลยีเพื่อสร้างนวัตกรรมที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม
             นอกจากนี้ เยาวชนยังมีบทบาทสำคัญในการเป็น “ผู้นำการเปลี่ยนแปลง” หรือ Change Makers ของสังคม ผ่านการใช้เทคโนโลยีและความคิดสร้างสรรค์ในการแก้ปัญหาสิ่งแวดล้อมและพัฒนาชุมชนอย่างยั่งยืน การส่งเสริมภาวะผู้นำของเยาวชน (Youth Leadership) จึงเป็นอีกปัจจัยสำคัญที่ช่วยให้เยาวชนสามารถทำงานร่วมกับผู้อื่น มีความรับผิดชอบต่อสังคม และสามารถปรับตัวต่อความเปลี่ยนแปลงของโลกในอนาคตได้
             ดังนั้น การพัฒนาเยาวชนในอาเซียนควรมุ่งเน้นทั้งด้าน Digital Skills และ Green Skills ไปพร้อมกัน ผ่านความร่วมมือของโรงเรียน ภาครัฐ องค์กรระหว่างประเทศ และภาคเอกชน เพื่อสร้างโอกาสทางการศึกษา อย่างเท่าเทียม ลดความเหลื่อมล้ำทางดิจิทัล และเตรียมเยาวชนให้มีความพร้อมต่อการเปลี่ยนแปลงของโลก ในอนาคต ทั้งในด้านเทคโนโลยี เศรษฐกิจ และสิ่งแวดล้อม ซึ่งจะช่วยให้เยาวชนอาเซียนเติบโตเป็นพลเมือง ที่มีคุณภาพ มีความคิดสร้างสรรค์ มีจิตสำนึกด้านสิ่งแวดล้อม และสามารถมีส่วนร่วมในการพัฒนาสังคมดิจิทัลและสังคมสีเขียวอย่างยั่งยืนต่อไปในอนาคต

อ้างอิง
UNICEF. (2021). Digital literacy in education systems across ASEAN: Key insights and opinions of young people. UNICEF East Asia and Pacific Regional Office.
OECD. (2023). Digital skills for the green transition and youth employment. OECD Publishing.