สกศ. ร่วมเปิดตัวรายงานเด็กปฐมวัยระดับโลกของ UNESCO ณ กรุงปารีส ชูการลงทุนตั้งแต่ช่วงต้นของชีวิต ลดความเหลื่อมล้ำและขยายโอกาสการพัฒนาเด็กปฐมวัยอย่างเสมอภาค
วันที่ 20 พฤศจิกายน 2569 ดร.พิเชฐ โพธิ์ภักดี เลขาธิการสภาการศึกษา (สกศ.) พร้อมด้วย ดร.แววดาว อุทิศ ผู้อำนวยการกลุ่มความร่วมมือระหว่างประเทศและวิเทศสัมพันธ์ สำนักนโยบายความร่วมมือกับต่างประเทศ สกศ. เข้าร่วมพิธีเปิดตัวรายงานระดับโลกว่าด้วยการพัฒนาและการศึกษาปฐมวัย ปี 2026 (2026 Global Report on Early Childhood Care and Education: ECCE) อย่างเป็นทางการ ณ สำนักงานใหญ่ UNESCO กรุงปารีส สาธารณรัฐฝรั่งเศส ซึ่งจัดโดย UNESCO ร่วมกับ UNICEF และ OECD เนื่องในวันเด็กสากล (World Children’s Day)

รายงานฉบับนี้มุ่งเน้นการลงทุนเพื่อให้เด็กทุกคนเข้าถึงการพัฒนาและการศึกษาปฐมวัยที่มีคุณภาพอย่างเสมอภาคและครอบคลุม โดยนำเสนอหลักฐานเชิงประจักษ์และทางเลือกเชิงนโยบายเพื่อเร่งความก้าวหน้าตามเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน เป้าประสงค์ที่ 4.2 และพันธกรณีตามปฏิญญาทาชเคนต์ ค.ศ. 2022 (Tashkent Declaration and Commitments to Action) ตลอดจนวางรากฐานสู่การประชุมสุดยอดระดับโลกด้านการลงทุนเพื่อเด็กปฐมวัย (World Summit on Financing ECCE) ในปี 2570 และวาระการศึกษาหลังปี 2030
ประเด็นสำคัญจากการเปิดตัวรายงานและการหารือระดับสูง ได้แก่
- การลงทุนตั้งแต่ช่วงต้นของชีวิต (Investing in the Earliest Years): รายงานชี้ให้เห็นว่าการลงทุนด้านเด็กปฐมวัยทั่วโลกยังไม่เพียงพอและมักเริ่มต้นช้าเกินไป โดยเฉพาะเด็กอายุ 0–3 ปี ซึ่งเป็นช่วงวัยสำคัญต่อการพัฒนาสมอง ภาษา ทักษะทางสังคมและอารมณ์ และความพร้อมในการเรียนรู้
- การลดความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงบริการ (Equitable Access to ECCE): เด็กจากครอบครัวยากจน เด็กพิการ เด็กที่ได้รับผลกระทบจากความขัดแย้งและการพลัดถิ่น ตลอดจนเด็กในพื้นที่ห่างไกล ยังคงเผชิญข้อจำกัดในการเข้าถึงบริการที่มี
- การลงทุนเพื่อยกระดับคุณภาพบุคลากรด้านเด็กปฐมวัย (Investing in the ECCE Workforce): การเพิ่มจำนวนสถานพัฒนาเด็กปฐมวัยและขยายโอกาสในการเข้าถึงบริการต้องดำเนินควบคู่กับการพัฒนาคุณภาพครูและบุคลากร ทั้งด้านการผลิตและพัฒนาสมรรถนะ การฝึกอบรม ค่าตอบแทน และสภาพแวดล้อมในการทำงาน
- การพัฒนาระบบการลงทุนและบริหารจัดการแบบบูรณาการ (Integrated Financing and Governance): การลงทุนด้านเด็กปฐมวัยควรเชื่อมโยงการดำเนินงานระหว่างภาคการศึกษา สุขภาพ โภชนาการ การคุ้มครองเด็ก และการคุ้มครองทางสังคม โดยมีภาครัฐเป็นกลไกหลักในการกำหนดนโยบายและจัดสรรงบประมาณอย่างเพียงพอและต่อเนื่อง พร้อมทั้งส่งเสริมบทบาทของหน่วยงานระดับพื้นที่ ครอบครัว และชุมชน เพื่อให้การจัดบริการตอบสนองต่อความต้องการของเด็กได้อย่างครอบคลุม
- การขับเคลื่อนข้อเสนอเชิงนโยบายสู่การปฏิบัติ (From Commitments to Action): รายงานเน้นย้ำว่าการพัฒนาเด็กปฐมวัยต้องเป็นภารกิจสำคัญของภาครัฐ โดยการลงทุนควรพิจารณาทั้งจำนวนงบประมาณ ช่วงวัยที่ได้รับการสนับสนุน พื้นที่เป้าหมาย และกลุ่มเด็กที่มีความจำเป็นเป็นพิเศษ ควบคู่กับการพัฒนาระบบข้อมูลและกลไกความรับผิดชอบ เพื่อให้สามารถตรวจสอบผลลัพธ์ของการลงทุนและลดความเหลื่อมล้ำได้อย่างมีประสิทธิภาพ

สาระสำคัญของรายงานมีความเชื่อมโยงกับข้อเสนอของประเทศไทยที่เลขาธิการสภาการศึกษาได้นำเสนอในการประชุมวันแรก ภายใต้แนวคิด “ความเสมอภาคเริ่มต้นจากการนับเด็กทุกคนตั้งแต่แรกเกิด” (Counting Every Child from Birth) ซึ่งให้ความสำคัญกับการพัฒนาฐานข้อมูลเด็กปฐมวัยแบบบูรณาการ เพื่อระบุเด็กกลุ่มเปราะบางและนำข้อมูลไปใช้ประกอบการกำหนดนโยบายและจัดสรรงบประมาณให้สอดคล้องกับความจำเป็นของเด็กแต่ละกลุ่ม

การเข้าร่วมประชุมระหว่างวันที่ 19–20 พฤศจิกายน 2569 เป็นโอกาสสำคัญในการนำเสนอประสบการณ์ของประเทศไทยและแลกเปลี่ยนแนวทางการลงทุนด้านเด็กปฐมวัยกับนานาประเทศ โดย สกศ. จะนำองค์ความรู้และข้อเสนอแนะที่ได้รับมาประกอบการพัฒนานโยบายเด็กปฐมวัยของประเทศไทยร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องต่อไป

ผู้สนใจสามารถศึกษาข้อค้นพบและข้อเสนอแนะเชิงนโยบายเพิ่มเติมได้จากรายงานฉบับเต็ม 2026 Global Report on Early Childhood Care and Education (ECCE): https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000400080


