การเปลี่ยนผ่านของเทคโนโลยีดิจิทัลในภาคการศึกษา โดยเฉพาะการเกิดขึ้นของเทคโนโลยี Generative AI เช่น ChatGPT, Gemini หรือ Claude ไม่ได้เปลี่ยนเพียงเครื่องมือที่ใช้ในห้องเรียน แต่ยังส่งผลกระทบโดยตรงต่อ “บทบาทของครู” ซึ่งเคยทำหน้าที่เป็นผู้ถ่ายทอดความรู้โดยตรง (knowledge transmitter) สู่บทบาทใหม่ในฐานะ ผู้อำนวยความสะดวกในการเรียนรู้ (facilitator) นักวิเคราะห์ข้อมูล (Data Analyst)/นักออกแบบการเรียนรู้ (learning designer) และ ผู้ปลูกฝังทักษะความเป็นมนุษย์ (Human Skills Nurturer) ที่ต้องมีทักษะหลากหลายด้าน ทั้งเทคโนโลยี จิตวิทยาการเรียนรู้ และจริยธรรมดิจิทัล
          การเปลี่ยนแปลงบทบาทหลักของครูในยุค AI
บทบาทของครูจะเปลี่ยนจาก "ผู้ถ่ายทอดความรู้หลัก" ไปสู่บทบาทที่เน้นปฏิสัมพันธ์ การอำนวยความสะดวก และการพัฒนาทักษะทางอารมณ์และสังคม ดังนี้:
1. จากผู้ถ่ายทอดความรู้ สู่ ผู้อำนวยความสะดวก (Facilitator) และโค้ช (Coach)
บทบาทเดิม: ใช้เวลาส่วนใหญ่ในการบรรยายเนื้อหาและประเมินผล
บทบาทใหม่:
          - ออกแบบและจัดการประสบการณ์เรียนรู้: ครูจะออกแบบกิจกรรม โครงงาน และการอภิปรายที่ต้องใช้การคิดวิเคราะห์และสร้างสรรค์ ซึ่ง AI ยังทำได้ไม่ดีเท่า
          - นำทางการเรียนรู้เฉพาะบุคคล: ใช้ข้อมูลจาก AI เพื่อทำความเข้าใจจุดแข็ง จุดอ่อน และความสนใจของผู้เรียน แต่ละคน และชี้แนะแนวทางการเรียนรู้ที่เหมาะสมและถูกจุด
          - เน้นการตั้งคำถามเชิงลึก: กระตุ้นให้นักเรียนใช้ทักษะการคิดวิเคราะห์ วิจารณญาณ และการแก้ปัญหาในสถานการณ์จริง
2. จากผู้ประเมินผล สู่ นักวิเคราะห์ข้อมูล (Data Analyst) และนักออกแบบการเรียนรู้ (learning designer)
บทบาทเดิม: ใช้เวลามากกับการตรวจการบ้าน การให้คะแนน และการจัดทำเอกสาร
บทบาทใหม่:
          - ลดงานธุรการและงานซ้ำซ้อน: AI จะเข้ามาช่วยจัดการงานธุรการ การตรวจแบบฝึกหัดแบบปรนัย หรือการให้คะแนนเบื้องต้น
          - ใช้ข้อมูลเพื่อตัดสินใจ: ครูใช้ ระบบวิเคราะห์ข้อมูล (Analytics) ของ AI เพื่อติดตามผลการเรียนรู้แบบเรียลไทม์(เช่น การระบุว่านักเรียนคนใดกำลังประสบปัญหา) และปรับแผนการสอนได้อย่างรวดเร็ว
          - เน้นการประเมินเชิงคุณภาพ: หันมาให้ความสำคัญกับการประเมินผลงาน โครงงาน และทักษะที่ซับซ้อน
3. จากผู้ให้ความรู้ สู่ ผู้ปลูกฝังทักษะความเป็นมนุษย์ (Human Skills Nurturer)
บทบาทเดิม: เน้นความถูกต้องของเนื้อหาวิชาการ
บทบาทใหม่:
          - พัฒนาทักษะทางอารมณ์และสังคม (Social and Emotional Learning - SEL): ครูจะมีเวลามากขึ้นในการสร้าง
ความผูกพันกับนักเรียน การให้คำปรึกษา การสร้างแรงบันดาลใจ และการสอนทักษะที่ AI ทำแทนไม่ได้ เช่น ความเห็นอกเห็นใจ (Empathy), การทำงานเป็นทีม, และการสื่อสาร
          - ส่งเสริมจริยธรรมดิจิทัล: สอนให้นักเรียนใช้ AI อย่างมีวิจารณญาณ มีความรับผิดชอบ และเข้าใจประเด็น
ด้านจริยธรรมและความเป็นส่วนตัวของข้อมูล

โอกาสในการยกระดับและแนวทางการรับมือ
 

Reference

Sadasivan, S., Chen, J., Nayak, A., & Srinivasan, V. J. (2024). The role of generative AI in personalized learning. Journal of Educational Technology Research and Development. https://doi.org/10.1007/s11423-024-10234-9

Educ. Sci. (2025).  The Impact of Artificial Intelligence (AI) on Students’ Academic Development.   https://www.mdpi.com/2227-7102/15/3/343