คุณศิริบูรณ์ : สวัสดีค่ะ วันนี้เป็นวันศุกร์สุดท้ายของเดือน สนทนาเกี่ยวกับความคืบหน้าการปฏิรูปการศึกษาในทศวรรษที่สองกับศาสตราจารย์พิเศษ ธงทอง จันทรางศุ เลขาธิการสภาการศึกษา ก่อนอื่นต้องขอแสดงความห่วงใยกับผู้ประสบอุทกภัย 
          ศาสตราจารย์พิเศษธงทอง : อุทกภัยครั้งนี้ โรงเรียน นักเรียนต่างได้รับผลกระทบด้วย ตามกำหนดการบางโรงเรียนจะต้องเปิดวันจันทร์ที่ ๒๕ ตุลาคมนี้ บางโรงเรียนเปิดวันอังคารที่ ๒๖ ตุลาคม และในหลายโรงเรียนกำลังจะเปิดเทอมวันจันทร์ที่ ๑ พฤศจิกายน แต่ประสบปัญหาอุทกภัย ขณะนี้ในหลายจังหวัดน้ำยังไม่ลดลง ดังนั้นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการได้มอบนโยบายให้หัวหน้าสถานศึกษาใช้ดุลยพินิจตัดสินใจเปิดหรือปิดโรงเรียน โดยให้คำนึงถึงเรื่องความปลอดภัย การแก้ปัญหาเฉพาะหน้า และหลังจากที่น้ำลดแล้ว ต้องเร่งทำการฟื้นฟู ดูแล ปรับปรุงความพร้อมของโรงเรียน สภาพอาคารเรียน ห้องสมุด ห้องแล๊ปที่ใช้การไม่ได้ ประกอบกับเมื่อวันจันทร์ที่ผ่านมา ผมได้เดินทางลงพื้นที่กับ ท่านชินวรณ์ บุณยเกียรติ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ ที่อำเภอเมือง และ อำเภอพิมาย จังหวัดนครราชสีมา พร้อมกับประชุมกับผู้บริหารสถานศึกษา เกี่ยวกับเรื่องการสำรวจความเสียหาย การชดเชย การเยียวยา ซ่อมแซมอาคารเรียน อุปกรณ์การเรียนต่าง ๆ ซึ่งท่านรัฐมนตรีขอให้ทุกคนช่วยเหลือกันเต็มที่
         คุณศิริบูรณ์ : ทางรายการช่วยคิดช่วยทำขอเอาใจช่วย และดีใจที่เห็นทุกฝ่ายร่วมมือให้ความช่วยเหลือเกื้อกูลกัน ขอให้กลับคืนสู่สภาวะปกติโดยเร็ว แต่เรื่องการปฏิรูปการศึกษายังต้องเดินหน้าต่อไปด้วย
         ศาสตราจารย์พิเศษธงทอง : เดินหน้าต่อครับ เมื่อวันที่ ๒๒ ตุลาคม ๒๕๕๓ ที่ผ่านมา นายกรัฐมนตรีเป็นประธาน ในการประกาศจุดเน้นการพัฒนาคุณภาพผู้เรียน เส้นทางสู่ความสำเร็จการปฏิรูปการศึกษาในทศวรรษที่สอง (พ.ศ.๒๕๕๑-๒๕๖๑) ท่านนายกรัฐมนตรีได้สนทนาร่วมกับรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการและผู้บริหาร ๕ องค์กรหลัก ถึงการจัดงานครั้งนี้เป็นการประกาศให้ทุกฝ่ายทราบว่ากระทรวงศึกษาธิการมีความตั้งใจที่จะปรับเปลี่ยนกระบวนการเรียนการสอนและมีเป้าหมายที่ชัดเจนขึ้น แต่จะไม่เปลี่ยนหลักสูตร สิ่งที่จะเปลี่ยนคือ วิธีการเรียนการสอน สิ่งที่กำหนดไว้ตามความสามารถและทักษะของผู้เรียน และช่วงเปิดเทอมครั้งนี้กระทรวงศึกษาธิการกำลังจะส่งจดหมายถึงผู้บริหารสถานศึกษาทั่วประเทศ เพื่อแจ้งถึงจุดเน้นในระดับชั้นต่าง ๆ ซึ่งประกอบไปด้วย 
          ประถมศึกษาปีที่ ๑ – ประถมศึกษาปีที่ ๓ นักเรียนจะต้องอ่านออก เขียนได้ คิดเลขเป็น มีทักษะการคิดขั้นพื้นฐาน ทักษะชีวิต ทักษะการสื่อสารอย่างสร้างสรรค์ตามช่วงวัย
          ประถมศึกษาปีที่ ๔ – ประถมศึกษาปีที่ ๖ นักเรียนจะต้องอ่านคล่อง เขียนคล่อง คิดเลขคล่อง มีทักษะการคิดขั้นพื้นฐาน ทักษะชีวิต ทักษะการสื่อสารอย่างสร้างสรรค์ตามช่วงวัย
          มัธยมศึกษาปีที่ ๑ – มัธยมศึกษาปีที่ ๓ นักเรียนจะต้องมีทักษะในการแสวงหาความรู้ร่วมด้วยตนเอง ใช้เทคโนโลยีเพื่อการเรียนรู้ มีทักษะการคิดขั้นสูง ทักษะชีวิต ทักษะการสื่อสารอย่างสร้างสรรค์ตามช่วงวัย
          มัธยมศึกษาปีที่ ๔ – มัธยมศึกษาปีที่ ๖ นักเรียนต้องแสวงหาความรู้เพื่อการแก้ปัญหา ใช้เทคโนโลยีเพื่อการเรียนรู้ ใช้ภาษาต่างประเทศ มีทักษะการคิดขั้นสูง ทักษะชีวิต และทักษะการสื่อสารอย่างสร้างสรรค์ตามช่วงวัย
          ยกตัวอย่างเช่น คุณครูใช้เวลาในห้องเรียนกระชับมากขึ้น วันจันทร์ถึงวันศุกร์ มีภาคเช้าภาคบ่าย รวม ๑๐ ครึ่งวัน คุณครูสอนแบบเดิมแต่ให้เหลือเวลาการสอน ๗ ครึ่งวัน และเวลาที่เหลือคุณครูอาจสอนให้เด็กได้คิดและเรียนรู้สิ่งที่อยู่นอกห้องเรียน หรืออาจะใช้หนังสือพิมพ์นำเสนอเนื้อหาข่าวที่เป็นเรื่องเดียวกันนำมาสอนได้ในหลากหลายวิชา ถ้าปรับเปลี่ยนวิธีการสอนแบบนี้ได้จะเป็นการบูรณาการการสอนได้ด้วย
          สิ่งสำคัญที่ผู้บริหารกระทรวงศึกษาธิการ และผู้อำนวยการเขตพื้นที่การศึกษา ต้องติดอาวุธทางความรู้ให้กับคุณครูด้วย คือ แนวปฏิบัติในแต่ละโรงเรียน แต่ละพื้นที่ต้องสามารถนำไปประยุกต์ใช้ได้ด้วย การเรียนรู้แบบนี้ ให้มี ๓๐% จากเวลาเรียนในหนึ่งสัปดาห์ ในปีนี้อาจจะยังไม่เข้ารูปเข้ารอย แต่อย่างน้อยขอให้ทดลองทำ หากสามารถทำเช่นนี้ได้ จะเป็นการส่งสัญญาณว่า ในปีหน้าจุดเน้นคุณภาพผู้เรียนจะมีความชัดเจนขึ้น ทำให้เด็กของเรามีการเรียนรู้ที่กว้างขวาง และมีทักษะในการดำรงชีวิตอย่างแท้จริง ไม่ใช่อยู่เพียงแต่ตำราในหนังสือเท่านั้น
          คุณศิริบูรณ์ : สำหรับจุดเปลี่ยนที่อาจารย์กล่าวถึงได้ลองประเมินไหมคะว่า ใช้เวลาประมาณเท่าไร
ศาสตราจารย์พิเศษธงทอง : ผมคิดไว้สำหรับภาคการเรียนภาคแรก คงเป็นการเริ่มต้น ซึ่งต้องสร้างความเข้าใจ สร้างความพร้อมเพียงกัน แต่พอจะประเมินได้ว่าเมื่อปีหนึ่งผ่านไปทางสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) จะทำการประเมินตามลำดับ ซึ่งผมคิดว่าการประเมินจะต้องเป็นระบบมากขึ้น โดยที่สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษาจะเข้าไปช่วยดู อย่างก็ตาม ทุกท่านอย่าได้คิดว่า ๗๐ : ๓๐ เป็นสูตรสำเร็จ ทั้งนี้เรื่องการจัดการเรียนการสอนในแต่ละพื้นที่ไม่เหมือนกัน ความพร้อมของโรงเรียนของครูอาจารย์ไม่เหมือนกัน หลักคิดเบื้องต้นและแจ้งไปยังสถานศึกษาต่าง ๆ ขอให้ท่านยืดหยุ่น พยายามจัดให้เด็กได้มีการเรียนรู้นอกจากตำราบ้าง ได้คิดตรึกตรอง ได้เชื่อมรอยต่อระหว่างวิชาการที่อยู่ในตำราเรียนกับโลกความเป็นจริง
          คุณศิริบูรณ์ : แบบนี้ต้องเน้นความคิดสร้างสรรค์เป็นหลัก ท่านผู้บริหารโรงเรียนครูอาจารย์ต้องไประดมความคิดร่วมกันในโรงเรียนด้วย เพื่อให้ได้วิธีการเรียนการสอนแบบใหม่ ตามทักษะและคุณลักษณะใหม่ ตามที่รัฐบาลและกระทรวงศึกษาธิการหวังไว้ นอกจากเรื่องนี้แล้ว วันนี้ท่านอาจารย์มีหนังสือ
ดี ๆ มาฝากด้วย
          ศาสตราจารย์พิเศษธงทอง : ผมมีหนังสือดีมาแนะนำ เป็นหนังสือชุด “ปัญจมรัช และฉัฐราช กับการศึกษา” อันมีความหมายว่าพระมหากษัตริย์รัชกาลที่ ๕ และรัชกาลที่ ๖ กับการศึกษา เป็นอภิลักขิตสมัยบรรจบกาลหนึ่งร้อยปี  นับแต่วันสวรรคตของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาจุฬาลงกรณ์ พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และวาระเดียวกันเป็นสมัยที่บรรจบหนึ่งร้อยปี นับแต่วันที่พระบาทสมเด็จพระรามาธิบดีศรีสินทรมหาวชิราวุธ พระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เสด็จขึ้นเถลิงถวัลยราชสมบัติ สมเด็จพระบูรพมหากษัตริยาธิราชเจ้าทั้งสองพระองค์ทรงบำเพ็ญพระราชกรณียกิจอย่างล้นเหลือและเป็นพระมหากรุณาธิคุณอเนกอนันต์แก่อาณาประชาราษฎร กล่าวโดยเฉพาะด้านการศึกษา ทั้งสองพระองค์ทรงใฝ่พระราชหฤทัยในทางทำนุบำรุงสติปัญญาแก่ราษฎร ทรงปรับปรุงพัฒนาและขยายการศึกษาให้เป็นไปโดยตลอดทั่วถึง เพื่อเปิดโอกาสให้ราษฎรทุกชั้นชนได้ศึกษาเล่าเรียนเสมอหน้ากัน ประกอบด้วยพระปรีชาญาณหยั่งเห็นซึ่งความเป็นไปที่มีมาในสยามประเทศแต่เดิม เสริมด้วยหนทางที่ควรดำเนินในอนาคต แล้วกำหนดเป็นพระบรมราโชบาย และพระราชดำริตริการในเรื่องต่าง ๆ เป็นประโยชน์น้อยใหญ่และเป็นรากฐานอันสำคัญให้แก่การศึกษาของชาติสืบมาจนทุกวันนี้
          และเพื่อสนองพระมหากรุณาธิคุณ  สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษาจึงได้สืบค้นต้นฉบับหนังสือเรื่อง “การจัดการศึกษาในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว”ที่คณะกรรมการจัดงานฉลองวันเถลิงถวัลย์ราชสมบัติครบ ๑๐๐ ปี ในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รวบรวมจัดพิมพ์เนื่องในโอกาส ๑๐๐ ปีนับแต่พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวเสวยราชย์ ๑ ตุลาคม ๒๕๑๑ พิเคราะห์แล้วเห็นว่าเป็นหนังสือที่มีประโยชน์ยิ่ง ทำให้ผู้อ่านสามารถสอดส่องเห็นการณ์ที่ล่วงแล้วมาในครั้งกระนั้นได้เป็นอย่างดี และช่วยเกื้อกูลสอดส่องความคิดที่จะดำเนินการต่อไปในวันข้างหน้า 
          ผมจึงได้นำต้นฉบับหนังสือเล่มนั้นมาปรับปรุงให้สมบูรณ์ขึ้น และได้ขอให้อาจารย์ ดร.ชัชพล ไชยพร  รองคณบดีคณะนิติศาสตร์  จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย  ช่วยตรวจสอบรวบรวมเอกสารเรื่องการจัดการศึกษาในรัชกาลพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวขึ้นอีกชุดหนึ่ง  มีเนื้อความเกี่ยวเนื่องถึงกันกับหนังสือเล่มแรกที่ได้กล่าวแล้วข้างต้น แล้วจัดพิมพ์เป็นสมุดสองเล่มประกอบกันเป็นชุดในกล่อง เพื่อเผยแพร่แก่สถานศึกษาและสาธารณชนทั่วไป เป็นเครื่องบูชาพระมหากรุณาธิคุณและเฉลิมพระเกียรติในอภิลักขิตกาลครั้งนี้ สำหรับท่านที่ต้องการ สามารถติดต่อได้ที่สวัสดิการของสำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา จัดจำหน่ายชุดนี้ราคาเต็ม ๔๐๐ บาท แต่ในงานสัปดาห์หนังสือลดเหลือ ๓๔๐ บาท หลังจากนั้นสามารถหาซื้อได้ที่ศูนย์หนังสือจุฬา 
          ส่วนหนังสืออีกเล่ม ชื่อ “ของสวยของดีครั้งแผ่นดินพระพุทธเจ้าหลวง”ผมได้จัดทำหนังสือเล่มนี้แล้วในอดีต เมื่อปี พ.ศ. ๒๕๓๑ จุดเด่นของหนังสือตอนที่พิมพ์ออกจำหน่ายครั้งแรก เป็นหนังสือที่ได้รับรางวัลชมเชย ในประเภทสารคดี จากการประกวดหนังสือของคณะกรรมการพัฒนาหนังสือแห่งชาติ ความเก่าของหนังสือ มิใช่จะเป็นแค่การจัดพิมพ์ในครั้งที่หนึ่งเท่านั้น แต่ความเก่าจะเริ่มตั้งแต่เมื่อประมาณ ๒๐ ปีที่ผ่านมา ตอนนั้นผมได้เขียนเรื่องเครื่องใช้เก่า ๆ ที่ได้พบเห็นมาในชีวิตประจำวันตั้งแต่เด็ก นำงานเขียนไปลงในนิตยสาร ลลนา เนื้อหาในเล่มมีความสมบูรณ์ เรื่องราวคุณค่าชีวิตของคนยุคเก่า ภาพที่นำมาประกอบจะมีทั้งภาพสี และขาวดำ ราคาหนังสือ ๒๔๐ บาท หนังสือเล่มนี้เหมาะสมที่จะนำมาค้นคว้า และศึกษาอย่างมากครับ
          คุณศิริบูรณ์ : วันนี้มีทั้ง Road Map และหนังสือดี ๆ ที่หายากทั้ง๒ เล่ม ควรจะมีไว้ติดบ้านและห้องสมุดโรงเรียนขอฝากท่านผู้ชมติดตามซื้อกันได้ วันนี้ต้องลาท่านผู้ชมไปก่อน สวัสดีค่ะ
 

  ศูนย์ประชาสัมพันธ์การศึกษา สกศ.