“โครงการพัฒนาเครือข่ายการศึกษาประชารัฐ”

กลุ่มส่งเสริมเครือข่ายความร่วมมือและสมัชชาทางการศึกษา
สำนักมาตรฐานการศึกษาและพัฒนาการเรียนรู้

             แนวโน้มการเปลี่ยนแปลงของโลก (Global Trends) ปัจจุบัน ซึ่งอยู่ในศตวรรษที่ 21 ประกอบกับนโยบายของรัฐบาลที่จะผลักดันให้เข้าสู่ “ประเทศไทย 4.0” จึงมีความจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องปรับปรุงรูปแบบการบริหารจัดการการศึกษาและระบบการศึกษาให้สอดคล้องกับภาวะการเปลี่ยนแปลงและความเป็นจริงของโลก พบว่าแผนการจัดการศึกษาในแต่ละประเทศจะมีแผนการพัฒนาในระดับพื้นที่ (Area based) ซึ่งเชื่อมโยงกับความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา ตระหนักถึงความสำคัญของการพัฒนาการศึกษาชาติ โดยใช้ “เครือข่ายการศึกษา”อย่างเป็นระบบ เพื่อพัฒนาการศึกษาในระดับพื้นที่และขับเคลื่อนการปฏิรูปศึกษา ส่งเสริมให้ผู้ที่มีส่วนได้ส่วนเสีย อาทิ กลุ่มนักวิชาการ นักการศึกษา ผู้ปกครอง นักเรียน เยาวชน ภูมิปัญญาไทย/ท้องถิ่น กลุ่มจิตอาสา องค์การบริหารส่วนท้องถิ่น สภาหอการค้า สภาอุตสาหกรรม องค์กรเอกชน องค์กรศาสนา และผู้มีส่วนเกี่ยวข้องทั้งภาครัฐและเอกชน ร่วมสร้างเครือข่ายความร่วมมือทางการศึกษา โดยใช้กลยุทธ์การ “ร่วมพลัง (Synergy)” ดังนั้นจึงมีความจำเป็นต้องจัดตั้งเครือข่ายการศึกษาประชารัฐ เพื่อเป็นกลไกร่วมขับเคลื่อนแผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ.2560-2579 ซึ่งสอดคล้องกับยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี นำไปสู่การวางแผนการพัฒนาการศึกษาในเชิง บูรณาการ สอดคล้องกับวิถีการเปลี่ยนแปลงของสังคม และเกิดจากความร่วมมือกันของทุกภาคส่วนในสังคม สร้างเสริมความสัมพันธ์ที่เข้มแข็งระหว่างสมาชิก นำที่ไปสู่การเสริมสร้างพลังเครือข่ายทางการศึกษาในการยกระดับคุณภาพการศึกษาของชาติ

             ในปีงบประมาณ 2559 ตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ 2559 สำนักงาน ฯ ได้จัดทำ “โครงการพัฒนาเครือข่ายความร่วมมือและสมัชชาการศึกษาระดับชาติ” เพื่อศึกษาและสืบค้นองค์ความรู้เกี่ยวกับ “เครือข่ายการศึกษา” ซึ่งใช้ชื่อต่างๆ กัน เช่น สภาการศึกษา สมัชชาการศึกษา การจัดการศึกษาโดยใช้พื้นที่เป็นฐาน (Area based) เป็นต้น โดยมีหน่วยงานทั้งภาครัฐและเอกชน (สนับสนุนงบประมาณดำเนินงาน โดยสำนักงานส่งเสริมสังคมแห่งการเรียนรู้และพัฒนาคุณภาพเยาวชน-สสค.) ร่วมดำเนินการ จนปรากฎผลเป็นรูปธรรมใน 15 จังหวัด ได้แก่ เชียงใหม่ เชียงราย แม่ฮ่องสอน ลำปาง สุโขทัย น่าน กระบี่ ภูเก็ต สุราษฎร์ธานี ยะลา สุรินทร์ นครราชสีมา มหาสารคาม ชลบุรี ตราด และสำนักงานฯ ได้จัดทำโครงการนำร่องจังหวัดประชาคมปฏิรูปการเรียนรู้ (งานวิจัยของสำนักมาตรฐานการศึกษาและพัฒนาการเรียนรู้) จำนวน ๔ พื้นที่/จังหวัด ได้แก่ นนทบุรี สตูล ขอนแก่น เชียงใหม่ (ซ้ำกับของ สสค.) ซึ่งทั้ง 18 จังหวัดนี้ มีระดับความเข้มข้นและความก้าวหน้าในการดำเนินงานแตกต่างกันไป จังหวัดที่มีการดำเนินการเครือข่ายการศึกษาอย่างเข้มแข็งและชัดเจน ได้แก่ ภูเก็ต กระบี่ สุรินทร์ สุราษฎร์ธานี เชียงใหม่ ชลบุรี แม่ฮ่องสอน และสตูล นอกจากนี้ ยังมีภาคีเครือข่ายการศึกษาต่าง ๆ (ซึ่งมีการดำเนินงานด้านแผนพัฒนาการศึกษาอยู่บ้างแล้ว) จากจังหวัด ศรีสะเกษและจังหวัดชัยภูมิ เข้าร่วมประชุมและดำเนินงานไปพร้อม ๆ กับสำนักงาน ฯ ด้วย โดยในปี 2559 ได้สรุปงานเป็นเอกสาร “แนวทางการดำเนินงานสมัชชาการศึกษา” เพื่อใช้เป็นแนวคิดพื้นฐานในการดำเนินงานสนับสนุนส่งเสริมให้เกิด “เครือข่าย/สมัชชาการศึกษา” ซึ่งต่อมาได้เปลี่ยนชื่อให้สอดคล้องกับนโยบายของรัฐบาลเป็น “เครือข่ายการศึกษาประชารัฐ” โดยกิจกรรมทั้งหมดในปีงบประมาณ 2559 เป็นกิจกรรมที่สนับสนุนและมีส่วนสำคัญในการขับเคลื่อนแผนการศึกษาแห่งชาติ (พ.ศ. 2560 - 2579) ให้สามารถนำไปสู่การปฏิบัติได้อย่างเป็นรูปธรรมและมีประสิทธิภาพ เสริมสร้างเครือข่ายความร่วมมือทางการศึกษา เกิดการมีส่วนร่วมของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย (Stake Holders) ด้านการศึกษาจากทุกภาคส่วนของสังคมอย่างแท้จริง

             ในปีงบประมาณ 2560 โดยกลุ่มส่งเสริมเครือข่ายความร่วมมือและสมัชชาทางการศึกษา สำนักมาตรฐานการศึกษาและพัฒนาการเรียนรู้ ได้ดำเนินการต่อเนื่อง โดยจัดทำ “โครงการพัฒนาเครือข่ายการศึกษาประชารัฐ” มีวัตถุประสงค์เพื่อขยายเครือข่ายการศึกษาประชารัฐให้ครบในพื้นที่ทั้ง 18 ศึกษาธิการภาค โดยแบ่งงานเป็น 2 ส่วนคือ
             1) สำนักงานฯ ส่งเสริมให้เกิดกระบวนการเครือข่ายการศึกษาประชารัฐ ใน 4 พื้นที่ ได้แก่ จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ (ภาค 5) จังหวัดเลย (ภาค 10) จังหวัดลพบุรี (ภาค 2) และจังหวัดนครพนม (ภาค 11) และ
             2) มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา ศึกษาวิจัยในพื้นที่ระดับศึกษาธิการภาค 2 พื้นที่ คือ สำนักงานศึกษาธิการภาค 3 (ใช้จังหวัดสระแก้วเป็นจังหวัดนำร่อง) และสำนักงานศึกษาธิการภาค 18 (ใช้จังหวัดนครสวรรค์เป็นจังหวัดนำร่อง)

             ทั้งนี้ งานในส่วนของสำนักงาน ฯ ถือเป็นการทำงานที่ใช้วิธีการเก็บรวบรวมข้อมูลจากพื้นที่/ ล่างสู่บน (Bottom up) และการดำเนินงานของมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา เป็นการทำงานวิจัยที่ศึกษาจากภาพกว้าง/บนสู่ล่าง (Top down) โดยข้อมูลจากทั้งสองส่วนจะเป็นการเติมเต็มภาพการดำเนินงาน “เครือข่ายการศึกษาประชารัฐ” ให้ชัดเจนยิ่งขึ้น สำนักงานฯ ได้จัดการประชุมเชิงปฏิบัติการ เรื่อง การจัดทำแนวทางและแผนยุทธศาสตร์เครือข่ายการจัดการศึกษาประชารัฐ ๔ พื้นที่ ซึ่งจัดขึ้นที่จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ (วันที่ ๑๙–๒๑ มกราคม ๒๕๖๐) จังหวัดเลย (วันที่ ๒-๔ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๐) จังหวัดลพบุรี (วันที่ 8-9 มีนาคม ๒๕๖๐) และจังหวัดนครพนม (วันที่ ๑๖-๑๘ มีนาคม ๒๕๖๐) การดำเนินงานจนถึงเดือนกุมภาพันธ์ 2560 ได้จัดประชุมแล้ว ๒ พื้นที่ คือ จังหวัดประจวบคีรีขันธ์และจังหวัดเลย ได้ข้อสรุปจากการประชุมฯ ชี้ว่าปัจจัยสำคัญที่ช่วยผลักดันให้เครือข่ายการศึกษาประชารัฐดำเนินการได้ดี คือ ความสนใจและการให้ความสำคัญจากผู้ว่าราชการจังหวัด ซึ่งโดยตำแหน่งคือประธานคณะกรรมการศึกษาธิการจังหวัด (กศจ.) นั่นเอง และในปี 2560 นี้ นอกจากเป็นการขยายเครือข่ายการศึกษาประชารัฐจนเต็มพื้นที่ทั้ง 18 ศึกษาธิการภาคแล้ว สำนักงาน ฯ จะได้รูปแบบและกลไกการขับเคลื่อนงานเครือข่ายการศึกษาประชารัฐที่เหมาะสมและสอดคล้องกับบริบททางภูมิสังคมของพื้นที่ ซึ่งจะเป็นการจุดประกายความคิดให้ผู้มีส่วนเกี่ยวข้องทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาสังคม ตระหนักถึงการมีส่วนร่วมในการกำหนดแนวทาง การจัดการศึกษาที่สอดคล้องกับบริบทของพื้นที่และภูมิสังคมของตน เกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างเครือข่ายการศึกษาประชารัฐ มีการสร้างเครือข่ายการทำงานเพื่อการศึกษาที่เข้มแข็งและดำเนินการได้ อย่างยั่งยืนต่อไป


ข้อมูลที่เกี่ยวข้อง
             - ร่างกรอบยุทธศาสตร์ชาติ ระยะ ๒๐ ปี (พ.ศ. ๒๕๖๐ – ๒๕๗๙) (สรุปย่อ)